Danh mục
Số lượt truy cập
6,060,527

GS. Nguyễn Văn Lục - Di sản văn học miền Nam (p1)

28 Tháng Bảy 201610:46 CH(Xem: 7313)
GS. Nguyễn Văn Lục - Di sản văn học miền Nam (p1)

Di sản văn học miền Nam (p1)

buigiangDù không dặn dò thì chỉ cầm cuốn sách nặng chịch cũng thấy được tâm huyết đổ vào đấy. Tôi vốn không ưa thich thơ, nhưng nhiều bài thơ đọc cũng muốn rơi vài giọt nước mắt.

“Mũ nhẹ nên coi đời cũng nhẹ
Chiến tranh, thì cũng tựa phù vân.”

Trần Hoài Thư.

Trong nỗ lực phổ biến hoá di sản văn học miền Nam,  qua trung gian nhà văn Trần Hoài Thư, người viết có ý muốn giới thiệu một phần các tác phẩm của gần 200 nhà văn miền Nam thuộc đủ mọi khuynh hướng, đủ các thế hệ, già cũng như trẻ và đặc biệt các nhà văn mặc áo lính trước năm 1975.

Việc thu thập tài liệu trên là một thách đố cho bất cứ ai bởi vì chính sách truy diệt Văn hóa Mỹ-Ngụy hơn 40 năm trước.

Trong một bài viết: Sống lại dĩ vãng, Phạm Văn Nhàn có trích dẫn một câu chuyện khá cảm động, nhà thơ Viêm Tịnh ở Huế tình cờ tìm thấy nửa trang báo cũ của Khởi Hành, trong đó có đăng 3 bài thơ của ông, ông viết:

1 trang Khởi Hành. Nguồn: OntheNet

1 trang Khởi Hành. Nguồn: OntheNet

“Sau 1975, mình vào Saigon đi kiếm tiền ở khu nhà ga xe lửa cũ trên đường Lê Lợi, mình vào nhà vệ sinh công cộng ở bên hông nhà ga và thật mủi lòng thấy một nửa trang báo Khởi Hành rách bẩn có thơ của mình.”

[Trích Thư quán Bản Thảo, chủ đề “Khởi Hành và tôi”, số 12, tháng 12, 2014) Thư của nhà thơ Viêm Tịnh tư Huế.]

Thêm một bằng chứng hiển nhiên và hùng hồn là sau khi cho đăng lại các số Tập san Đại Học của Viện Đại học Huế, đã được số hóa, thì bất ngờ DCVOnline.net nhận được thư của ông Dương Đức Hưng, BTV chính của Tạp chí Khoa học Đại Học Huế, liên lạc và ngỏ ý muốn có toàn bộ Tâp san Đại Học Huế đã số hoá để dùng làm tài liệu trong dịp 60 năm thành lập Viện Đại Học Huế (1957-2017).

DCVOnline không thoả mãn yêu cầu của ông Dương Đức Hưng, và vẫn tiếp tục phổ biến Tập san Đại Học hàng tuần cho bạn đọc toàn cầu.

Xin tài liệu của Tạp chí Đại Học Huế cần được ghi nhận là việc có nhiều ý nghĩa. Trong đó cũng có một điểu rất là vô lý và trái khoáy!

Đại Học Huế đúng ra phải lưu trữ ít lắm cũng vài ấn bản của toàn bộ tập san. Không lẽ hiện nay thư viện của Đại học Huế không có được một ấn bản nào của Tập san Đại Học? Và có lẽ cả cái thành phố Huế cũng không còn một ai lưu trữ được một số báo nào cũng nên?

Trung tâm học liệu Đại học Huế Khánh thành vào tháng 6/2004, diện tích sử dụng trung tâm học liệu ĐH Huế là 6.100m2. Với không gian rộng rãi, thoáng mát, cơ sở vật chất hiện đại, 500 máy tính luôn sẵn sàng phục vụ, thư viện là nơi lý tưởng để các bạn sinh viên học tập. Tổng số sách hiện có tại đây là 14.449 tên/50.769 bản; trong đó 3286 tên/3610 bản sách tiếng nước ngoài; 568 tên báo, tạp chí (85 tên báo, tạp chí nước ngoài). Nguồn: thuvien.uit.edu.vn

Trung tâm học liệu Đại học Huế
Khánh thành vào tháng 6/2004, diện tích trung tâm học liệu ĐH Huế là 6.100m2. Cơ sở vật chất hiện đại, 500 máy tính. Tổng số sách hiện có tại đây là 14.449 tên/50.769 bản; trong đó 3286 tên/3610 bản sách tiếng nước ngoài; 568 tên báo, tạp chí (85 tên báo, tạp chí nước ngoài). Nguồn: thuvien.uit.edu.vn

Bao lớp sóng phế hưng của những biến động chính trị dồn dập xảy ra cho Huế! Một thành phố có tiếng là đất văn vật, với thành quách, đền đài cung điện mà một phần hồn của Huế xem ra cũng không giữ được? Huế đã chết, quá khứ của nó bị chôn vùi mà cái hiển hiện chỉ là cái bề ngoài không che đậy được. Huế bị vùi dập đến nỗi khi cần tài liệu của Huế người ta phải cầu cứu đến một tờ báo điện tử ở hải ngoại cung cấp cho Đại Học Huế?

Đó có phải là hệ quả của nền văn hoá đốt cháy, đập bỏ của những người “thắng cuộc”?

Mối liên hệ chóng vánh của tôi với ông Dương Đức Hưng, qua thư do DCVOnline chuyển, trở thành nguội lạnh khi tôi nhắc khéo ông là nếu có xử dụng tài liệu của Tạp chí Đại Học thì nên cố gắng trung thực được chừng nào hay chừng ấy. Ông Hưng – một tiến sĩ về chủ nghĩa Mac-Lênin – đâm ra mất bình tĩnh lên giọng cán bộ dạy dỗ tôi và chấm dứt liên lạc.

Điều đó càng đem lại cho tôi một niềm tin sắc bén rằng, dầu các nhà văn và tác phẩm của họ đã bị xóa sổ sau 30 tháng 4, 1975, việc giới thiệu lại mảng văn học miền Nam là một điều nên và cần làm.

Nếu không làm bây giờ thì sẽ quá trễ.

Nhiều nỗ lực ở hải ngoại của một số nhà xuất bản sau 1975 như Xuân Thu, Đại Nam cũng là một điều khích lệ mặc dầu những nỗ lực đó để phục vụ mục đích thương mại. Tuy nhiên, sinh hoạt xuất bản này bị khựng lại ví do số lượng người đọc được tiếng Việt mỗi ngày một suy giảm,

Trong nước, hiện có một xu hướng tìm về do những người hiểu chuyện như nhà văn Nguyên Ngọc, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên và của một số nhà xuất bản đã làm. Họ cho in lại một số tác phẩm của nhà văn Dương Nghiễm Mậu, Nguyễn Mộng Giác, các tác phẩm sử học của Tạ Chí Đại Trường, v.v.

Tuy nhiên, đó cũng vẫn chỉ là công việc muối bỏ biển.

Ngoài nước, Phạm Thị Hoài là người đã nghĩ đến việc này và hàng loạt tài liệu về văn học miền Nam đã được in, trích đăng lại trên Talawas. Rất tiếc, công trình đó bị bỏ dở. Vì một lý do nào đó, Phạm Thị Hoài đã phải đóng cửa Diễn Đàn Talawas để lại sự tiếc nuối của nhiều người, trong đó có tôi.

Hiện nay có một nỗ lực ngoài sức người của nhà văn Trần Hoài Thư. Ông được nhóm bạn bè – như Hồ Thanh Tâm, Đặng Kim Côn, Nguyễn Hoàng Quân, Phạm Văn Nhàn, Nguyên Minh, Lại Quảng Nam, Thành Tôn, Thu Hương (Seattle), Nguyễn Thị Hải Hà, anh chị Lệ Uyên, cô T.H, Ngô Kim – tiếp tay.

Thư Quán Bản Tháo số 61. Nguồn: www.banvannghe.com

Thư Quán Bản Tháo số 61. Nguồn: www.banvannghe.com

Kỷ niệm đầu tiên giữa tôi và ông Trần Hoài Thư là một ngày tháng nọ, đã lâu, một học trò ở Philadelphia gửi cho tôi một tuyển tập thơ đồ sộ, Thơ miền Nam thời chiến (sách in năm 2006, dày 818 trang với 263 nhà thơ với lời dặn dò, Kính tặng thầy để tham khảo để thấy công lao của anh Thư.

Dù không dặn dò thì chỉ cầm cuốn sách nặng chịch cũng thấy được tâm huyết đổ vào đấy. Tôi vốn không ưa thich thơ, nhưng nhiều bài thơ đọc cũng muốn rơi vài giọt nước mắt.

“Dù chỉ một ngày ngưng bắn đó con
cũng đem chiếc áo lành ra mặc
cũng ăn một bữa cơm cho no
cũng ngủ một giấc trên giường, trên chiếu
khổ đau lúc này mẹ gói trong mơ.”

(Hồ Minh Dũng, “Đêm Giáng sinh”)

Và một Nguyễn Bắc Sơn quen thuộc trong bài Căn bệnh thời chiến:

“Mày gửi một chân ngoài trận mạc
Mang về cho mẹ một bàn chân
Mẹ già khóc đến mù hai mắt
Đời tàn theo lứa tuổi thanh xuân.”

Chưa bao giờ tôi thấy một tập thơ in một cách ‘rất tiểu công nghệ’, phải xỏ chỉ, xuyên kim tùng mũi một như thế; nhìn sách là biết công khó của nhà/người xuất bản.

Sau này được biết ông gom tiền mua một vài máy in, máy cắt, v.v. đặt ở ngay tầng hầm dưới nhà. Ông mày mò nhờ bạn bè trong nước kiếm tài liệu, cùng với chị Yến, vợ ông, tìm thêm tài liệu tại thư viện đại học Cornell.

Tìm được tài liệu, về nhà lóc cóc đánh máy, in ấn một mình.

Vậy mà ông đã in được bốn tuyển tập, dày hơn 2000 trang với gần 200 nhà văn đủ loại. Gửi cho bạn bè bằng bưu điện đi khắp nơi thì tiền bưu điện đắt gấp đôi tiền giấy mực. Ông vẫn tiếp tục gửi, tiếp tục làm việc như người lên đồng. Chưa hề thấy lần nào ông ngửa tay xin tiền bạn bè. Ai gởi thì ông nhận. Chỉ thế thôi.

Và đây, xin ghi lại một cảm tưởng của một người đã có chuyện được in lại:

“Sau 34 năm thất lạc, giờ mới nhận lại được đứa con tinh thần tên ‘Thăm viếng’. Thật sự cũng cảm thấy mừng mừng tủi tủi, lại chạnh lòng thương nhớ những đứa con khác mà mình đã chôn vội chôn vàng xuống lòng đất sau 30-4-1975.”

(Trích Âu Thị Phục An, tác giả Thăm viếng, tập I).

Ở đây, phải được phép để nói về hoàn cảnh của ông, mà tôi chợt nghĩ và so sánh đến câu chuyện Con chó vàng của nhà văn Nguyên Hồng thời tiền chiến. Vợ ông, chị Yến đau nặng, mất khả năng tự lập. Mình ông hầu vợ, cơm bưng nước rót, rửa ráy tắm giặt – một tay ông. Còn chút thì giờ rảnh rang thì ông lại chui xuống hầm dưới nhà, loay hoay in ấn.

Và trong những ngày tháng sắp tới, những sưu tầm của ông sẽ được DCVOnline.net phổ biến rộng rãi khắp nơi, nhất là để đến với bạn đọc trong nước.

Phần riêng, tôi mong ông tiếp tục làm việc mà thời gian của ông cũng được đong đếm từng ngày vì đau ốm bệnh tật. Nếu bạn đọc còn thiết tha đến văn học miền Nam, muốn có tác phẩm bằng giấy in, xin liên lạc với ông ở địa chỉ, tranhoaithu@verizon.net

Nguyễn Văn Lục

Nguồn: DCVOnline

21 Tháng Mười Một 2020(Xem: 210)
Mong rằng nhà giáo sẽ được tôn vinh thật sự, chứ không phải tạo ra để tặng hoa và liên hoan. Hãy tôn trọng những Thầy Cô đứng đắn đứng trên bục giảng và cũng nên thẳng thắn nhìn vào nền giáo dục để xây dựng, củng cố văn hóa Việt Nam..
15 Tháng Mười Một 2020(Xem: 650)
Vì đại dịch COVID-19, chừng như nhân loại đang phải có một thời gian ngủ đông như loài gấu trắng ở Bắc cực. Hy vọng đây là lần “ngủ đông” duy nhất của loài người trong thế kỷ 21.
14 Tháng Mười Một 2020(Xem: 350)
Lá bàng ở sân xoay vòng rồi rơi xuống. Đời mụ cũng như chiếc lá vàng còn nằm ở trên cây sẽ rụng bất cứ khi nào. Tại sao mụ phải sợ.
08 Tháng Mười Một 2020(Xem: 627)
Anthony và chủ các nhà hàng khác vẫn cầu nguyện và hy vọng ở một mùa xuân năm tới khí hậu ấm lên, và sẽ có thuốc ngừa đại dịch. Người ta có nghị lực tranh đấu để tồn tại nhờ hy vọng ở một ngày mai tươi sáng hơn. Sau cơn mưa trời lại sáng...
07 Tháng Mười Một 2020(Xem: 390)
Những thứ này xa lắc rồi. Mấy ai còn nhớ đâu, nhưng có khi lại thấy chúng gần, thật gần… tưởng chừng như mới đâu đây thôi, như hôm nay tôi ngồi viết bài này. Chạm tay vào dĩ vãng, sao thấy ngậm ngùi quá!
02 Tháng Mười Một 2020(Xem: 390)
Xin mời thưởng thức 1 tác phẩm tuyệt đẹp và mang ý nghĩa trào phúng, mới nhất của Duyên
02 Tháng Mười Một 2020(Xem: 294)
Trời ơi trong 3 tháng mùa Đông, ngay cả cái lưng im lặng, cái dáng rất buồn đó, chị cũng không được nhìn thấy, mặc dù nó vẫn hiện hữu. Bất giác chị ôm mặt mình nấc lên.
01 Tháng Mười Một 2020(Xem: 357)
Tin hay không tin có ma tùy bạn. Nhưng xin các bạn đừng ghét ma vì họ rất tội nghiệp. Các bạn đừng chọc phá hay làm bạn với ma quỷ. Hãy để ma sống yên bình với thế giới của riêng họ.
31 Tháng Mười 2020(Xem: 292)
Qua câu chuyện này tôi xin nhắn gởi tới những bạn đang khó khăn hoặc chưa thành công: - Hãy cố gắng hết sức và luôn sống đúng lương tâm, đạo đức. Trời không phụ người tốt.
31 Tháng Mười 2020(Xem: 596)
Cũng như tất cả mọi thứ, lễ hội ma quỷ trong mùa đại dịch sẽ khác thường, không được tổ chức rầm rộ như thường lệ. Người buồn nhất có lẽ là các em bé mất dịp hóa trang đi xin kẹo
25 Tháng Mười 2020(Xem: 512)
Tôi chạy đi tìm chỗ thang máy, mới lúc nãy thang máy ở đây mà bây giờ kiếm không ra, chẳng lẽ cái thang máy cũng ma quái như bà già biến mất để trêu ngươi tôi?
25 Tháng Mười 2020(Xem: 674)
Tấm lòng nhân hậu của một gia đình Đà Lạt xưa kia cũng đã lan tỏa đến anh, và giúp anh tự biết cần phải làm gì trong quãng đời còn lại của mình,
25 Tháng Mười 2020(Xem: 732)
Nhật ký ngày thứ bảy xin dành tặng cho các họa sĩ nghiệp dư của Ngô Quyền: BT Duyên (Mỹ), PT Hạnh (Úc), PK Luân (Hòa Lan), và NM Dũng (Việt Nam)
24 Tháng Mười 2020(Xem: 453)
Tên thanh niên không thèm ngoái đầu nhìn lại, nó ôm con gà ngồi ở yên sau. Chiếc xe rồ máy lao ra khỏi cổng. Chị Mận đứng yên như trời trồng miệng lẩm bẩm: - Không biết sáng giờ nó ăn uống gì chưa?
24 Tháng Mười 2020(Xem: 378)
tưởng như ngồi bên một người bạn cũ rất thân từ thời trung học, và đang nghe nàng tâm sự mối tình đầu của nàng với ai đó... của thuở học trò đã xa thật là xa.
24 Tháng Mười 2020(Xem: 322)
Tôi vốn có lòng thương cà cuống, ít nhất chúng là một phần tuổi thơ của tôi, nên rất bất mãn với cổ nhân. Cà cuống đâu có cay như ớt, như gừng để gừng càng già càng cay.
18 Tháng Mười 2020(Xem: 610)
Khi xe lửa rời bến, tôi đứng ở cửa sổ để nhìn lại Huế một lần cuối thì khói xe lửa tạt vào mặt tôi và từ đó bụi khói vào mắt tôi làm tôi chảy nước mắt suốt một đoạn đường dài.
18 Tháng Mười 2020(Xem: 669)
Cuộc đời rất ngắn ngủi của Chad sẽ nhắc nhở các bạn trẻ luôn đeo khẩu trang để tự cứu mình, giúp người chung quanh; cùng nhận ra cuộc đời khá mong manh trong, và cả sau đại dịch.
10 Tháng Mười 2020(Xem: 662)
Màu da ngâm ngâm hơi rám nắng, mũi không cao, mắt mí lót, mặt có những nốt tàn nhang li ti. Nụ cười cũng chẳng làm nghiêng nước nghiêng thành nhưng biểu cảm sự thành thực và thân thiện.
10 Tháng Mười 2020(Xem: 965)
Bạn có thể mất thu nhập, tạm thời mất tự do, nhưng nếu bạn bị mất mạng, tất cả mọi thứ đều kết thúc!