Danh mục
Số lượt truy cập
1,000,000

GS. Nguyễn Văn Lục - NGÔ ĐÌNH DIỆM - HOA KỲ VÀ SỐ PHẬN NGƯỜI MIỀN NAM , VIẾT NAM

Thursday, August 24, 202311:01 PM(View: 3289)
GS. Nguyễn Văn Lục - NGÔ ĐÌNH DIỆM - HOA KỲ VÀ SỐ PHẬN NGƯỜI MIỀN NAM , VIẾT NAM
 
Ngô Đình Diệm- Hoa Kỳ và số phận của miền Nam Việt Nam

Nguyễn Văn Lục


L’histoire  est écrite  pour les vainqueurs (Lịch sử được viết cho những kẻ chiến thắng). Hay cách khác: L’histoire est une suite de mensonges sur  lesquels on est d’accord. ( Lịch sử là một chuỗi những lời dối trá trên đó người ta đồng ý với nhau.)

Tài liệu viết về Nhân vật Ngô Đình Diệm có cả ngàn, tiếng Việt có, tiếng Tây có và nhất là tiếng Mỹ. Vấn đề là góc nhìn và thái độ viết.
Trong  số ấy, tôi chọn cuốn của Edward Miller như một cảm hứng khởi đầu: Misalliance- Ngô Đình Diệm, the United States and the fate o f South Viet Nam.

image001

Tổng thống Diệm trong một cuộc diễn hành ở Broadway, thành phố New York, ngày 13 tháng 5 năm 1957, cùng với một viên chức thành phố và người đứng đầu phòng tiếp tân của Bộ Ngoại giao. Ảnh của Carl T. Gossett, Jr./New York Times Co./Getty Images

 

 Điều quan trọng là tác giả là một người trẻ, có độ lùi lịch sử cần thiết để đạt được mức độ khách quan và sự trung thực. Sau đó, phần còn lại là công việc của tôi. Ông Diệm là người đã thuộc về lịch sử nên cách hành xử của ông như thế nào cần căn cứ trên hoàn cảnh lịch sử thời đại của ông.

Có thể nói ông là ”người của thời cuộc, biết chờ cơ hội”. Khi thời cơ chưa chín mùi, chưa đúng lúc, ông phủi tay, ngay cả từ quan mà không tiếc nuối. Đã nhiều lần như thế.

Thứ đến, bản tính cương trực đến cứng rắn, đến bướng bỉnh mà đôi khi tôi có cảm tưởng: ông là loại người “ Democratie, One man rule”. Người làm chính trị đôi khi rơi vào sự đơn độc cũng là lẽ thường.

Việc chọn ông Diệm làm thủ tướng.

Hoàn cảnh của Người của thời cuộc đã đến?

Trong bối cảnh chính trị rối bời lúc bấy giờ, nó báo trước một sự ‘’chuyển giao quyền hành” từ phía người Pháp sau thất bại Điện Biên Phủ mà sự tổn thất của Việt Minh gấp ba lần phía pHáp, vì ý chí chiến đấu của quân đội Pháp không còn nữa như Nixon nhận xét: ‘’Trận Điện Biên Phủ đánh một đòn chí tử vào chính tinh thần của quân đội Pháp”(No more Viet Nam, Nixon, trang 28).

Từ đó chuyển vai trò miền Nam Việt Nam từ một nước thuộc địa của Pháp thành một nước độc lập trong “Liên minh” Ngô Đình Diệm-Chính phủ Mỹ. Kết cục là bi kịch miền Nam Việt Nam mất vào tay cộng sản năm 1975.

 

[DCVOnline:

“Sau Hội nghị Geneva, tất cả những chính phủ tham gia Hiệp định, trừ một ngoại lệ đáng kể, đều dự đoán rằng Pháp sẽ ở lại Việt Nam. Ngoại lệ là Quốc gia Việt Nam, mà Thủ tướng Ngô Đình Diệm quyết tâm nhổ bỏ ảnh hưởng của Pháp đồng thời với việc thành lập một chính phủ quốc gia độc lập thực sự. Chính sách của Hoa Kỳ ban đầu hướng tới hợp tác với Pháp, cùng viện trợ cho Diệm và quốc gia mới độc lập mà ông đứng đầu.” .]

United States – Vietnam Relations, 1945–1967: A Study Prepared by the Department of Defense  (1967), the Pentagon, IV. A. 3. U.S. and France’s Withdrawal from Vietnam, 1954–56]

 

Từ đó chuyển vai trò từ nước thuộc địa sang một nước độc lập trong ‘’Liên minh” Ngô Đình Diệm-Người Mỹ. Và cái kết cục bi kịch sau cùng là số phận miền Nam Việt Nam mất vào tay cộng sản 1975.

Bảo Đại trong Hồi ký cũng đã viết: ‘’Chúng ta không thể trông cậy vào Người Pháp nữa. Ở Genève, người Mỹ là đồng minh duy nhất của chúng ta. Trước những diễn biến của tình thế, người Mỹ muốn xây dựng một hệ thống quốc phòng mới trong vùng Đông Nam Á. Họ có thể giúp chúng ta chống lại chủ nghĩa cộng sạn” ( Bao Dai, Le Dragon d’Annam, trang 328)

Đi xa hơn nữa và nhấn mạnh đến vai trò của Xô Viết, Marilyn Young cũng nhận xét về giai đoạn này như sau:

‘’ Việt Nam là con cờ Domino và nếu nó đổ xuống sẽ biến Thái Bình Dương thành cái hồ của Xô Viết và những ngăn chặn vật liệu có tác dụng sống còn của Hoa Kỳ và đồng minh của họ”(The Viet Nam wars 1945-1990, Marilyn Young, trang 29)

 Ông Diệm trong giai đoạn chuyển tiếp này được coi như ‘’người của tình thế” trong một hoàn cảnh cực kỳ khó khăn và phức tạp. Trách nhiệm nặng nề đặt lên vai ông Diệm như một thử thách về sự thành công hay thất bại chẳng những cho cá nhân ông mà còn cho toàn miền Nam nói chung trong bối cảnh phải đối đầu với miền Bắc.

Xin ghi lại từ bước mở đầu. Bảo Đại trong cuốn Le Dragon d’Annam, nxb Plon ghi lại như sau về con người của ông Diệm: Khi còn trẻ, Ngô Đình Diệm là một trong những quan đầu tỉnh trẻ nhất của tỉnh Phan Thiết. Xuất thân từ một gia đình quan lại theo Thiên Chúa giáo là một con người có cá tính nổi tiếng về sự liêm khiết, trực tính và bướng bỉnh. Đó là một người Quốc Gia tiêu biểu vừa chống thực dân Pháp, vừa chống Việt Minh.

Ông Diệm theo nhận xét của Bảo Đại và nhiều người cho rằng Diệm có đầy đủ các đức tính lương thiện, trung thực, nhưng ông không phải là một nhà chính trị có căn cơ tự bản chất.

Sau sự thất trận Điện Biên Phủ, Bảo Đại coi như một sự phá sản của người Pháp làm cho tư thế chính trị của Bảo Đại cũng không còn như trước nữa. Bảo Đại rơi vào tình thế bị cô lập nên đã triệu tập một số nhân vật lãnh đạo đến Cannes và đề nghị thay thế hoàng thân Bửu Lộc bằng Ngô Đình Diệm. Mọi người có mặt đều tán thưởng trước đề nghị đó. Bảo Đại cũng thông báo cho Foster Dulles, đồng thời gọi cho Ngô Đình Diệm đến Cannes.

Bảo Đại nói:

"Mỗi lần tôi thay đổi chính phủ đều gọi đến ông và luôn luôn ông từ chối. Nay tình thế rất là nghiêm trọng, xứ sở có thể bị chia cắt làm đôi. Ông phải lãnh trách nhiệm đứng đầu chính phủ. Dạ thưa, sau nhiều năm suy nghĩ, tôi đã có quyết định đi vào cuộc sống tu trì rồi.

-       Không thể được, tôi kêu gọi lòng yêu nước của ông, ông không có quyền từ chối trách nhiệm. Sự sống còn của đất nước đòi hỏi nơi ông.

-        Sau một hồi lâu im lặng, ông Diệm chấp nhận đồng ý. Sau đó, Bảo Đại dắt tay dẫn Diệm đến một phòng khác có tượng Thánh Giá buộc ông tuyên thệ phải chống lại cộng sản đồng thời chống cả người Pháp.

Diệm xin thề.

Và đây là câu quan trọng nhất trong buổi lễ. Bảo Đại tuyên bố: ‘’Tôi trao trọn vẹn toàn quyền Dân sự và Quân sự cho Diệm. Diệm chính thức nắm quyền.”( Sách Le Dragon D’Annam 327-328)

[DCVOnline:

“Ông Marc Jacquet, bộ trưởng những quốc gia liên kết (kể cả Laos, Cambodia, Việt Nam thuộc Liên hiệp Pháp) của chính phủ Laniel, được một người bạn của Diệm tên là Tôn Thất Cẩn đến yêu cầu yểm trợ.

Ông Jacquet đề cập đến cuộc gặp với Bảo Đại, ông này khịt mũi nói, “Ông ấy [Diệm] sẽ không trụ được ba tuần đâu!” Lúc đó Bảo Đại có ý định bổ nhiệm chánh văn phòng Nguyễn Đệ làm thủ tướng thay người em họ là là Hoàng thân Bửu Lộc.”

Hilaire du Berrier, Background To Betrayal: The Tragedy Of Vietnam (1965), trang 32

Theo lời kể của ông, năm 1955, Hilaire du Berrier tham dự Hội nghị Geneva với tư cách là cố vấn cho Việt Nam. Theo sử gia Seth Jacobs, du Berrier đã làm việc với cựu hoàng Bảo Đại và là cố vấn cho Ngô Đình Diệm “cho đến khi thủ tướng bắt đầu chiến dịch chống giáo phái, điều mà du Berrier cho rằng đã lạc hướng không chú ý đúng mức đến mối đe dọa cộng sản”. Jacobs ghi nhận “Phúc trình từ Sài Gòn” năm 1958 của du Berrier trong tờ The American Mercury là những bài báo đầu tiên của giới truyền thông Mỹ về sự tàn bạo trong chế độ của ông Diệm, mặc dù ảnh hưởng của du Berrier chỉ giới hạn trong giới độc giả của báo chí cực hữu vì khuynh hướng chính trị cực đoan của ông. Một bài báo trên tạp chí Reviews in American History miêu tả du Berrier là “một bỉnh bút cực hữu đối với AFV”, Những người bạn Mỹ của Việt Nam.]


Cuộc đời ông Ngô Đình Diệm bước sang một bước ngoặt lịch sử kể từ đây làm thay đổi cục diện xã hội, chính trị, đời sống người dân miền Nam.

Ông Diệm rời Paris về Việt Nam vào ngày 24 tháng sáu cùng với em là Ngô Đình Luyện, Trần Chánh Thành và Nguyễn Văn Thoại.

Buổi lễ tiếp đón ông Diệm tại phi trường Tân Sơn Nhứt vào buổi chiều ngày 25-tháng sáu-1954 mang nhiều dấu hiệu khác thường. Tham dự có khoảng vài trăm người tại đường băng máy bay của hãng hàng không thương mại Pháp trên đoạn đường từ Paris đến Sài Gòn. Rồi bóng một người mặc bộ veste trắng, nhỏ con xuất hiện.

Ông lần lượt bắt tay các lãnh đạo chính trị đang chờ đón ông, trong đó có một vài người quyền lực nhất Đông Dương như viên tướng đại diện chính quyền Pháp, sau đó đến hoàng thân Bửu Lộc với tư cách thủ tướng miền Nam. Bên cạnh ông Bửu Lộc có đại sứ Mỹ tại VN, ông Donald Heath. Đại sứ D.Heath có ảnh hưởng lớn đến viện trợ kinh tế và quân sự cho quân đội Pháp lúc bấy giờ. Phía Thiên Chúa giáo có giám mục Phạm Ngọc Chi, đại diện cho khối di cư.

Nhiều người như người Pháp chờ đón ông Diệm như một giải pháp tạm thời mà trong đó nhiều người chưa biết ông là ai. Không lạ gì, người Pháp sau này coi như bị hất cẳng đã chơi trò chính trị hai mang( two- faced policy).

Sau đó có một bài diễn từ ngắn về phía Pháp và của ông cựu thủ tướng đón chào. Ông Diệm gần như vội vã chui vào một chiếc xe Limousine đã đậu sẵn để trực chỉ đưa ông về dinh Gia Long.

Nhiều quan sát viên và nhà báo quan ngại nhận thấy Diệm có phần thiếu kinh nghiệm chính trị và đối diện những khó khăn vượt tầm trong tương lai.

Edward Landsdale, một đại tá thuộc lực lượng không quân làm việc tại tòa đại sứ Mỹ có mặt tại Việt Nam trước đó ba tuần, lẩn vào đám đông cũng nhận thấy rõ ràng cố vấn của Diệm thiếu một quyết đoán. Đáng nhẽ, phải mở cửa kính xe, đi chậm và vẫy chào dân chúng hai bên đường. Đằng này không.

Sau này Lansdale cùng dàn cố vấn của Mỹ như Wesley R. Fishel  (giáo sư Khoa học, Chính trị Michigan State University, được chính ông Diệm mời về), Ladejinsky, Harwood v.v...

Nhưng chỉ có W Fishel và E. Lansdale có nhiệm vụ cố vấn quan trọng cho Diệm và được lòng tin cẩn, trở thành hai người bạn thân cận nhất của ông Diệm ngoài Ngô Đình Nhu.

 Phần ông Nhu cho rằng buổi chào đón chính thức nên xảy ra tại trước dinh Gia Long để ông tìm sự ủng hộ nơi quần chúng.

 Ông Nhu ngay từ trước khi ông Diệm về nước đã chuẩn bị chu đáo các người hợp tác với ông như quý ông linh mục Fermand  Parell, Huỳnh Văn Lang là những khuôn mặt nổi bật ngay từ năm 1949 trong đảng Cần Lao. (Xem thêm Misalliance của  Ed. Miller, trang 45)

 

Vì thế, ông Nhu trong việc chuẩn bị ra mắt cho ông Diệm đã tổ chức tỉ mỉ từng chi tiết, ngay cả việc để loa phóng thanh chỗ nào cho thuận tiện. Việc tập họp nhờ thế có một đám đông  còn đông hơn cả lúc đón Diệm ở phi trường Tân Sơn Nhứt, trong đó có cả một số sắc dân thiểu số và cộng đồng người Hoa.

Diệm đã hùng hồn tuyên bố cho rằng hoàn cảnh cực kỳ khó khăn hiện nay càng làm ông quyết tâm hơn đến -một cuộc cách mạng toàn diện- trong mọi tổ chức và đời sống của dân chúng.

Đây không phải một lời nói suông mà là một đường lối quyết tâm mà ông Diệm vạch ra và theo đuổi.

Trong lúc đó, nhiều thế lực Chống đối ông Diệm đưa ra những luận điệu không xác thực như: Diệm chỉ là bù nhìn của Mỹ.

Phia cộng sản hùa theo với luận điệu: Mỹ-Diệm. Luận điệu khác là Diệm-giáo trị. Diệm độc tài-gia đình trị.

Ông Diệm được gán đủ nhãn hiệu. Nó vừa có thể không đúng mà cũng vừa đúng phần nào tùy theo quan niệm mỗi người.

 Nhưng đã rõ việc nhận làm thủ tướng là do sự quyết định của Bảo Đại và qua trung gian người em là Ngô Đình Luyện ở ngoài nước liên lạc với Bảo Đại và Ngô Đình Nhu ở trong nước chuẩn bị.

Thực tế không có sự can thiệp trực tiếp của người Mỹ.

DCVOnline:  

“Đại tá Edward Lansdale, trong một bài báo viết cho Đại học tiểu bang Michigan (MSU) và MSU đã gửi luận văn đó cho tác giả (Hilaire du Berrier) để bình luận. Landale viết,

 “Có nhiều điều vô nghĩa và lãng mạn viết về việc bổ nhiệm Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng vào năm 1954. Việc bổ nhiệm này được cho là do giới chức  chính phủ Hoa Kỳ sắp đặt. Sự thật là không một người Mỹ nào ở vị trí quyết định, dù ở Washington hay Sài Gòn, biết Diệm.”

Vậy ai đã biết ông ấy?

Ông Ngô Khải Minh, ủy viên Hội đồng Liên hiệp Pháp, nói với tác giả (Hilaire du Berrier):

“Bill Gibson và David Bane làm việc về Việt Nam vụ tại toà đại sứ  Mỹ ở Paris năm 1954. Gibson đã đến Cannes hai lần để yêu cầu Bảo Đại bổ nhiệm Diệm làm thủ tướng.

Bảo Đại không muốn làm như vậy. Ông ấy đã trì hoãn. Ông Letourneau lúc đó là Bộ trưởng những nước liên kết (Lào, Campuchia, Việt Nam trong Liên hiệp Pháp). Laniel vẫn còn là thủ tướng và ông Bidault vẫn là bộ trưởng ngoại giao. Bảo Đại kêu cứu và Letourneau được cử xuống gặp ông.  Bảo Đại nói với Letoumeau: ‘Người Mỹ muốn Diệm. Tôi nên làm gì?’

Letoumeau trả lời ‘Bây giờ ông đã độc lập; điều đó tùy thuộc vào ông.’ Bảo Đại sau đó quyết định không muốn bổ nhiệm Diệm; nhưng toà đại sứ Mỹ lại gây áp lực với cơ quan ngoại giao Pháp, nói rằng ‘Các ông đã mất một nửa Đông Dương. Chúng ta đã đầu tư quá nhiều tiền và vũ khí vào đó nên không thể bỏ mất nửa còn lại. Nếu không cứu được thì đừng cản trở chúng tôi và hãy ủng hộ Diệm.’ Thế là Bidault bảo Letourneau quay lại bảo Bảo Đại ký giấy bổ nhiệm.”

Nguồn: Hilaire du Berrier, Background To Betrayal: The Tragedy Of Vietnam (1965), trang 30-31

Trang 24 của tài liệu “United States – Vietnam Relations, 1945–1967: A Study Prepared by the Department of Defense — IV. A. 4. U.S., Training of Vietnamese National Army, 1954–59” do Ngũ giác Đài biên soạn năm 1967, có đoạn viết:

“05 54 Bộ Ngoại giao Pháp (Quai d’Orsay) theo sự nài nỉ của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã cử sứ giả đến gặp Bảo Đại tại Cannes để dàn xếp việc bổ nhiệm Diệm đến Sài Gòn năm 1954. (WID 41-57) Đầu tháng 5 Diệm gặp rắc rối với Bảo Đại. Cả người Pháp lẫn Bảo Đại đều không ưa Diệm. Dulles và Hồng y Spellman ủng hộ chính phủ do Diệm đứng đầu mặc dù có những dấu hiệu cho thấy Dulles không quá nhiệt tình với Diệm. Chính phủ Pháp không phản đối. Một số nhân vật lãnh đạo Pháp đã khuyến khích việc đó – cựu cao ủy Letourneau và Frederic-Dupont, những người vài ngày trước khi chính phủ Laniel sụp đổ đã giữ chức bộ trưởng của những quốc gia liên kết ở Đông Dương. /J.B.”

 image003

Nguồn: “United States – Vietnam Relations, 1945–1967: A Study Prepared by the Department of Defense — IV. A. 4. U.S., Training of Vietnamese National Army, 1954–59”, the Pentagon, 1967, p. 24]

 

Trong cuốn Misalliance của tác giả Edward Miller cũng xác nhận  thêm một lần nữa vai trò Bảo Đại bổ nhiệm làm thủ tướng ở

 Paris giữa hai người ‘’mặt đối mặt sau bốn năm”. Trước tình thế ngặt nghèo bị đẩy vào chân tường và bị cô lập, vai trò của Ngô Đình Nhu và Ngô Đình Diệm ở vị thế thuận lợi hơn bao giờ hết. Theo Ed Miller: ‘’ Cựu Hoàng phải lên lạc với Diệm và triệu hồi ông đến gặp”.

 Nhưng thoạt đầu, Diệm tỏ ra, dè dặt không mấy quan tâm tới chức vụ thủ tướng. Một lần nữa, Bảo Đại buộc Diệm phải nhận lãnh công việc với trách nhiệm: Việc cứu vãn Việt Nam dựa trên sự chấp nhận của ông. Sau cùng Bảo Đại không chọn lựa nào khác bèn trao cho Diệm toàn quyền ‘’Full power ” trong mọi lãnh vực của chính quyền về kinh tế và quân sự.

(Ed. Miller, Mísalliance, trong chương Man of Faith, trang 51)

Cho nên những luận điệu như ở trên không có cơ sở, và có thể không cần sự giải thích vì nó nó chẳng bao giờ là cùng.

Nhưng điều không thể phủ nhận là ông Diệm là người của xác tín chính trị và người của niềm tin tôn giáo. Hai điều ấy ấy gắn kết và trở thành bản thân con người ông trong mọi quyết định cũng như trong hành động.

 Thập niên 1940, ông được coi như lực lượng thứ ba vừa chống thực dân Pháp vừa chống cộng sản mà con đường được gọi là ‘’lực lượng thứ Ba”. Sau này trong một bài hát “Suy tôn Ngô Tổng Thống” vốn nhiều người không ưa thích có câu ý như sau: “Người cương quyết chống cộng, bài phong kiến bóc lột, diệt thực dân đang rắc reo tàn khốc.”

[DCVOnline

Bài “Suy tôn Ngô Tổng Thống”, nhạc của Ngọc Bích, tên thật là Nguyễn Ngọc Bích (1924 – 2001), lời của Thanh Nam tên thật là Trần Đại Việt (1931-1985). Trong bài  “Ngọc Bích và tôi” Phạm Duy viết:

“Ngọc Bích là người nằm trong Phòng Tâm Lý Chiến của Quân Đội, thế mà khi phải soạn bài hát mùa Xuân cho chiến sĩ, thì đó cũng chỉ là nhạc buồn mà thôi…

Khi ông Ngô Đình Diệm đòi truất phế ông Bảo Đại thì, cũng như đa số những thanh niên có cảm tình với nhà Ngô, Ngọc Bích soạn bài Vè Bảo Đại:

‘Vẻ vè ve cái vè Bảo Đại

Là quân ăn hại

Theo gót thực dân…’

Tích cực hơn nữa, cùng với văn sĩ Thanh Nam, anh còn soạn ra bài Suy Tôn Ngô Thủ Tướng. Về sau, khi ông Diệm thành công thì bài này mới trở thành bài Suy Tôn Ngô Tổng Thống với một sửa đổi nho nhỏ trong lời ca:

‘Ai bao năm từng lê gót nơi quê người’

sửa lại là:

‘Ai bao năm từng in gót nơi quê người.’

Phạm Duy, “Ngọc Bích và tôi”


Con đường ấy dẫn ông đến chỗ bị cả người Pháp lẫn Việt Minh săn đuổi. Ông phải tìm đường sang Nhật và dựa vào sự ủng hộ của Cường Để.

Trong những năm 1945-1954, ông là một trong những khuôn mặt tiêu biểu nổi bật chống thực dân Pháp chủ nghĩa cộng sản được coi như người sáng lập và lãnh đạo khối thứ ba (Khối Quốc Gia Liên Hiệp). Sau này nó là tiền đề cho sự liên kết các lãnh tụ đảng phái như Nguyễn Tôn Hoàn hay một số thành viên Thiên Chúa giáo chống lại cộng sản.

Giai đoạn một liên minh với người Mỹ mở đầu.

Ngay sau khi ở phi trường Tân Sơn Nhứt về, Lansdale nhớ lại đã soạn thảo suốt đêm một bản ghi nhớ cho Diệm mà nội dung là :” Vài ghi nhận là làm thế nào để trở thành một thủ tướng”. Trong đó, nhiều đề tài chi tiết như làm thế nào tạo được niềm tin được sự ủng hộ của dân chúng miền Nam.

Sau đó, ông cùng một đồng nghiệp thông thạo tiếng Pháp đến gặp Diệm ở dinh Gia Long.

Trong cuốn: In the Mist of wars, An American’s Mission to Southeast Asia, Lansdale viết

Họ thật ngỡ ngàng khi không có một người cận vệ nào có mặt. Thủ tướng Diệm một bình tĩnh một mình ngồi làm việc.

Trong dinh nhỏ bé của chính Phủ nơi vị Thủ tướng đặt văn phòng làm việc. Người Pháp vẫn còn giữ dinh thự chính của chính phủ. Tất cả còn ở trong tình trạng rối beng khi Helleyer và tôi đến gặp Thủ Tướng. Không có cả lính gác canh phòng cửa ra vào khi chúng tôi đến nơi. Cũng không có nhan viên nào ra đón khách.(…). Một trong những người có mặt nói với chúng tôi rằng: Thủ tướng đang ở trên lầu. Đó là một căn phòng nhỏ, trên bàn xếp thành đống cao giấy tờ dủ loại. ( ..)

Tôi là Ngô Đình Diệm. Người đàn ông nói với chúng tôi. Chúng tôi cũng vội vã tự giới thiệu mình.
(In the Mist of wars, Ed. Lansdale, trang 158)


Lansdale tự giới thiệu mình và mời ông Diệm nghe bản dịch. Ông Diệm ngồi nghe và cám ơn người Mỹ và xin bản giấy, gấp lại và đút vào túi.

Landsdale cho rằng buổi gặp gỡ đánh dấu bước đầu của “tình bạn sâu đậm, sự tin cẩn và trung thực” .

Mối liên hệ giữa hai người chặt chẽ trong những trong năm đầu của thủ tướng, 1954-1955 mà còn góp phần quan trọng và lớn lao trong việc củng cố quyền lực cho ông Diệm sau này.

Sự hình thành lên minh Mỹ-Diệm do nỗ lực bền bì của Ed. Lansdale đã là điểm then chốt cho sự thành công của ông Diệm mà  nhiều người Mỹ ở Sài gòn cũng như ở Washington tỏ ra bi quan vì sự thiếu kinh nghiệm của chính phủ Diệm lúc ban đầu. Sự bi quan ấy đến chỗ Washington đã nghĩ đến giải pháp cần thay thế Diệm bằng người khác.

Tác giả Lâm Vĩnh Thế trong cuốn ‘Bạch Hóa Tài Liệu Mật của Hoa Kỳ về Việt Nam Cộng Hòa’ viết:

“Những công điện mật của đại tướng Collins, đại diện TT. Eisenhower tại VN gửi cho bộ trưởng ngoại giao Dulles. Đặc biệt công điện mang số 4382, gửi ngày 7-4-1955 mà nội dung công điện tin rằng Diệm đã bị cô lập, không còn được ai ủng hộ, ngoài gia đình ông và một số nhỏ không tới 10 người. Ngày 28-4-1954, ký công điện về sự thay đổi chính sách đối với lãnh đạo. 30-4, chính phủ Diệm đã hoàn toàn làm chủ được tình thế. Bộ Ngoại giao cấp tốc điện sang Sài Gòn ra lệnh tiêu hủy bức công điện đã  gửi ngày 28-4.” 

Lâm Vĩnh Thế, ‘Bạch Hóa Tài Liệu Mật của Hoa Kỳ về Việt Nam Cộng Hòa’, trang 38-42

[DCVOnline:
Tài liệu Ngũ giác Đài trang 38 có những biên niên như sau:

040755 Trong cuộc họp giữa hai tướng Collins và Ely, tướng Ely kết luận rằng phải thay Diệm. /JCS HIST

040755 Tướng Collins đề nghị Dulles loại bỏ Diệm. /Tin nhắn 4399

041555 Khi có bằng chứng cho thấy Diệm sẽ tiếp tục tấn công Bình Xuyên, Collins gần như dứt khoát chống đối Diệm. /J.B. DRAGON.

042055 Collins quay trở lại Washington để tham dự một hội nghị về viện trợ (20–30 tháng 4) chủ trương rằng  phải thay Diệm.

 

Điều này cũng cho thấy chính sách của  của người Mỹ đặt nặng tính hiệu quả nếu cần thay ngựa giữa dòng. Nhưng cuối cùng quyết định của Washington là ủng hộ ông Diệm.

 

Một trang sử mới mở đầu cho miền Nam.

Mục tiêu đầu tiên khi làm thủ tướng là: Ổn định trật tự chính trị. Về quân đội vẫn do Nguyễn Văn Hinh nắm giữ. Về an ninh trật tự do Bình Xuyên thống lãnh. Về tôn giáo như Cao Đài, Hòa Hảo thì mỗi vị vẫn thống lãnh một địa phương (respctive territories) mà Bảo Đại đã gọi là một sự ‘’trống rỗng’’( Un vide se fait).. Còn Ed Landsdale ví Sài gòn lúc ấy như một giỏ cua (Basket of crabs). Bấy nhiêu thứ trộn lẫn tạp nhạp và chia nhau phần bánh. Sài Gòn-Chợ Lớn là nơi hội tụ của tất cả phe phái mà ai cũng mong muốn có phần.

Ông Diệm là người được mời về làm thủ tướng có thể nào ngồi chung vào bàn tiệc đó được không? Hẳn là không. Dứt khoát là không, vì mục tiêu ban đầu của ông là ổn định, là trật tự.

Ed. Miller đã ghi lại  một tấm hình rất ấn tuọng để trấn an những người có mặt hôm ấy: Bảy Viễn và Nguyễn Văn Xuân,  ngồi giứa là ông Diệm tướng Nguyễn Văn Hinh. ( Xem Ed Miller, trang 106).

Lẽ dĩ nhiên, cuộc họp bất thành qua nhiều cố gắng thuyết phục.

Do sự vận động của Ngô Đình Luyện thuyết phục Bảo Đại, cuối cùng Hinh bị cách chức về gọi về Pháp. Hinh đã rời Sài gòn vào trung tuần tháng 11, năm 1954.

Phần các giáo phái, Diệm đã có viết thư mời tướng Trịnh Minh Thế, tướng Phương và tướng Trần Văn Soái về hợp tác với chính phủ. Đích thân Ed. Landsdale và Ngô Đình Nhu xuống thương lượng với Trịnh Minh Thế.

Bản thân Diệm cũng dùng máy bay trực thăng xuống gặp Trịnh Minh Thế với một thái độ trân trọng.

Cuối cùng sau thỏa thuận, tướng Thế đã đem 2500 quân về Sài gòn. Trong một buổi lễ long trọng, thủ tướng Diệm đã gắn bốn ngôi sao trên hai cồ vai cho tướng Thế.

Giải giới xong tướng Hinh bằng một nghị định ngày 10 -tháng 09 cho vị tham mưu trưởng quân đội ‘’nghỉ việc trong 6 tháng để nghiên cứu ở bên Pháp”.

image007

Từ trái: Cựu Thủ tướng xứ Cộng hoà Nam Kỳ Tự trị Nguyễn Văn Xuân, tướng Nguyễn Văn Hinh, Thủ tướng Ngô Đình Diệm, tướng Lê Văn Viễn (Bình Xuyên). Dinh Độc Lập 1954. Nguồn: https://www.flickr.com

[DCVOnline:

Theo hồ sơ Ngũ giác Đài,

“09 54 Diệm xung đột công khai với vị tổng tư lệnh quân đội do Pháp bổ nhiệm, tướng Nguyễn Văn Hinh, sau đó bị Diệm cách chức. Khi Bảo Đại biết lấy lòng Mỹ có thể có lợi cho mình, ông ra lệnh cho tướng Nguyễn Văn Hinh sang Pháp.” Ngày 10 tháng 9, 1954 người của ông Diệm trà trộn và cuộc họp của Bộ Tổng tham mưu, biết tướng Hinh đang âm mưu đảo chính. Thủ tướng Diệm bãi nhiệm tướng Hinh và ra lệnh cho ông phải đi nước ngoài (JSC/HIST).

Trang 28              

Tháng 10, 1954, mâu thuẫn giữa tướng Hinh và thủ tướng Diệm ngày càng lớn. Tướng Ely và Đại sứ Heath cảnh cáo tướng Hinh không được đảo chính thủ tướng Diệm. 2 tháng 10, 1954, Tướng Ely bàn bạc với Bảo Đại về việc ở Hoa Thịnh Đốn và cảnh cáo Bảo Đại không nên chống lại Mỹ. Vì chuyện này Bảo Đại ngưng hậu thuẫn cho Hinh chống Diệm (J.B.)

Trang 30

26 tháng 10 1954, tướng Hinh tấn công Phủ thủ tướng.

Trang 31

19 tháng 11, 1954:  Hinh rời Sài Gòn sang Pháp theo yêu cầu của Bảo Đại.

Trang 32

Nguồn: “United States – Vietnam Relations, 1945–1967: A Study Prepared by the Department of Defense — IV. A. 4. U.S., Training of Vietnamese National Army, 1954–59”, the Pentagon, 1967.]

Phần các giáo phái, Diệm đã có viết thư mời tướng Trịnh Minh Thế, tướng Phương và tướng Trần Văn Soái về hợp tác với chính phủ. Đích thân Edward Lansdale  và Ngô Đình Nhu xuống thương lượng với Trịnh Minh Thế. Chính Diệm cũng dùng máy bay trực thăng xuống gặp Trịnh Minh Thế với một thái độ trân trọng. Cuối cùng sau thỏa thuận, tướng Thế đã đem 2500 quân về Sài Gòn. Trong một buổi lễ long trọng, thủ tướng Diệm đã gắn bốn ngôi sao trên hai cầu vai cho tướng Thế.

 

 

Dẹp Bình Xuyên.

Bảy Viễn được coi như một thứ  Al Capone của  Sài Gòn, làm chủ sòng bạc Kim Chung ở Sài Gòn và Đại Thế giới ỏ Chợ Lớn. Một trong những sòng bài đem lại lợi nhuận không nhỏ ở Á Châu. Ngoài ra Bảy Viễn còn làm chủ hai lò nấu thuốc phiện.

Thuốc phiện sống mua lại của người Mèo bên Lào, chuyển từ Vũng Tàu về Sài Gòn do Bình Xuyên kiểm soát, dưới sự giám sát của Savani, Phong Nhì Pháp, sau đó được phân phối cho thương lái Tàu xuất cảng sang thị trường Hồng Kông. Không có sự bảo trợ của Savani và người Pháp thì Bảy Viễn không có thể làm ăn buôn bán bất hợp pháp và công khai lộ liễu như vậy!!

 Vì thế, Bảo Đại đã cho Bảy Viễn thiết lập Tiểu đoàn 4 Bình Xuyên vào tháng 2-1953 . Với việc bổ nhiệm này, Bảy Viễn ngoiafi việc cung cấp gái phải trả cho Bảo Đại bao nhiêu?

Quyết định của ông Diệm là giải tán ngay 15-02-1955 các sòng bài Kim Chung và Đại Thế giới và các ổ mãi dâm như Hall of Mirrors. Quyết định thứ hai của ông Diệm là giải tán lực lượng Công an Bình Xuyên và thay thế Lai Văn Sang.

Bảy Viễn vẫn muốn giữ nguyên trạng  Statut quo là nắm các sòng bài và nhất là nắm giữ công an.

Quân đội Quốc gia ở trong tình trạng báo động, chờ đợi trong thế sẵn sàng trả đũa.

Ông Diệm yêu cầu Lai Văn Sang giao Nha Cảnh Sát lại cho chính phủ bất chấp lời khuyên can của Ed.Lansdale và Đại sứ Collins trong việc thuyết phục ông Diệm. Ông cho rằng dẹp loạn Bình Xuyên không thể đưa đến một cuộc nội chiến.  Nửa đêm ngày 28-03-1955, Bình Xuyên đã tấn công dinh Thủ tướng. Ông Diệm gọi cho Lansdale và gọi cho tướng Ély để ông này trực tiếp nghe tiếng đạn bích kích pháo rớt vào  dinh thủ tướng.

image009Đường Trần Hưng Đạo Sài Gòn trong cuộc giao tranh giữa chính quyền Ngô Đình Diệm và quân Bình Xuyên của Bảy Viễn, 1955.

Thủ tướng Diệm ra lệnh cho thiếu tá tá Đỗ Cao Trí chiếm bộ Tư lệnh Cảnh sát trên  đường Gallieni (Trần Hưng Đạo). Bình Xuyên bị tổn thất nặng nề phải rút lui về bên kia cầu chữ Y. Quân đội tiếp tục chiếm đánh cầu Chữ Y, ngày hôm sau vượt kinh Tàu Hủ chiếm đánh đại bản doanh của Bảy Viễn.

Ngày 9-5-1955 kể như toàn bộ quân đội Bình Xuyên đã bị đánh bật ra khỏi Sài Gòn, Chợ Lón. Phần truy đuổi  Bình Xuyên tiếp theo là trách nhiệm của trung tá Dương Văn Minh. Sau chiến thắng rừng Sát, Dương Văn Minh được đón tiếp như một vị anh hùng, thăng  lên Đại tá.



 Tướng Nguyễn Văn Vỹ

Tướng Vỹ, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Quốc gia do Bảo Đại bổ nhiệm đã đối đầu trực diện với Diệm, ông dàn quân trước dinh Gia Long đe dọa, thách thức và  một minh bước vào dinh Gia Long? Nhưng ngày hôm trước, Nhị Lang- một phụ tá thân cận của Trịnh Minh Thế- đã được bầu làm chủ tịch một Ủy Ban hành động. Do sự gật đầu của tướng Thế, Nhị Lang đã rút trong người ra một quả súng lục chĩa thẳng vào đầu tướng Vỹ buộc ông đầu hàng. Ông nầy phải riu ríu tuân theo. Vài người trong nhóm hành động yêu cầu thi hành xử bắn. Ông Diệm biết được vội vã xuống thương lượng với cánh Nhị Lang. Sau đó, Vỹ đào thoát nhục nhã khỏi Sài gòn, sống lưu vong sang Pháp.

[DCVOnline:

image011
Cựu trung tướng Nguyễn Văn Vỹ. Nguồn: LIFE



Theo Theo hồ sơ Ngũ giác Đài

“ngày 12 tháng 12, 1954 Diệm bổ nhiệm tướng Lê Văn Tỵ làm Tổng Tham mưu trưởng thay tướng Hinh. Sự bổ nhiệm này có vẻ vì lòng trung thành với Diệm hơn là dựa trên khả năng. Pháp phản đối và chỉ đồng ý sau khi Diệm đồng ý bổ nhiệm tướng Nguyễn Văn Vỹ làm Tổng Thanh tra quân đội.”

Trang 33,

“Ngày 28 tháng 4, 1955 Bảo Đại ra lệnh trao lại quyền lãnh đạo quân đội cho tướng Nguyễn Văn Vỹ nhưng Diệm lờ đi.”

Trang 38

“Ngày 1 tháng 5, 1955 Tướng Nguyễn Văn Vỹ nắm quyền kiểm soát miền Nam Việt Nam trong một ngày. Ông bắt giữ Diệm trong dinh thủ tướng và đưa quân vào những vị trí chiến lược quanh Sài Gòn. Giới lãnh đạo quân đội bối rối trước sự thay đổi chỉ huy và cho hay họ đã chặn đứng cuộc tấn công của quân phiên loạn. Ngày hôm sau Diệm tái lập kiểm soát với sự hậu thuẫn của tướng Lê Văn Tỵ.”

Trang 39

Theo Lâm Quang Thi, “The Twenty-Five Year Century: A South Vietnamese General Remembers the Indochina War to the Fall of Saigon”. Denton, TX: University of North Texas Press, 2001; ISBN 1-57441-143-8 và Kinnard Douglas, “The War Managers: American Generals Reflect on Vietnam. Reprint ed. Cambridge, MA: Da Capo Press, 1991” thì tướng Vỹ, theo lệnh của Bảo Đại, đã thất bại khi muốn ngăn chặn thủ tướng Ngô Đình Diệm cướp chính quyền, buộc phải trốn sang Pháp lưu vong.

Đời tướng Vỹ sau khi trốn sang Pháp năm 1955 theo nhiều nguồn khác

Tướng Vỹ trở lại miền Nam Việt Nam sau cuộc đảo chính năm 1963. Ông bị bắt trong cuộc chỉnh lý tháng 1 năm 1964 vì là thành viên ban chỉ huy ủy ban quân sự của Tướng Dương Văn Minh. Như hầu hết tướng lãnh khác, sau đó ông đã được trả tự do. Ông được thăng  Trung tướng và được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Quân đội Việt Nam Cộng hòa năm 1967.

Tháng 2 năm 1967, Thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ bổ nhiệm ông và Bộ trưởng Quốc phòng, Đại tướng Cao Văn Viên, vào một ủy ban bài trừ tận gốc nạn tham nhũng trong giới tướng lãnh. (“Kỳ Reported Ready to Oust 5 More Generals.” Associated Press. 16 February 1967.)

Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu bổ nhiệm Vỹ thay Viên làm Bộ trưởng Quốc phòngvào ngày 25 tháng 5 năm 1968. (Roberts, Gene. “Saigon Announces a New, Broadly Based Cabinet”. New York Times. 26 May 1968.)

 Với tư cách là Bộ trưởng Quốc phòng, Vỹ điều hành Quỹ Tiết kiệm và Tương trợ của Quân nhân (SMASF), một quỹ hưu trí của và do chính phủ điều hành cho quân nhân miền Nam Việt Nam. (“Vietnam: Make Money, Not War.” Time. 3 April 1972.)

Năm 1971 Vỹ bị cáo buộc biển thủ hàng triệu đô la của Quỹ Tiết kiệm và Tương trợ để thành lập hoặc mua Ngân hàng Công thương, Vicco (một công ty xây dựng cầu cống đường xá), Vi-navatco (một công ty vận tải), Icico (một công ty bảo hiểm), và Foproco (một công ty chế biến thực phẩm). (“Vietnam: Make Money, Not War.” Time. 3 April 1972.)

Vào ngày 22 tháng 3, Thiệu cách chức năm phụ tá cao cấp của Vỹ do vụ tham nhũng liên quan đến SMASF. (Craig R. Whitney (23 March 1972). (“Thieu ousts five defense aides in scandal on retirement fund”. The New York Times. p. 4.)

Thiệu cách chức Vỹ vào ngày 6 tháng 8 năm 1972. (“Thiệu Fires Defense Chief in Scandal Over Soldiers’ Fund.” Chicago Tribune. 7 August 1972; “Troops’ Pay Invested.” Los Angeles Times. 26 August 1972.)

 Vỹ bị quản thúc tại gia và bị cho giải ngũ (sa thải) vào tháng 3 năm 1974. (“Thiệu Retires 11 Generals in Army Shakeup.” Los Angeles Times. 9 March 1974.)

Vỹ qua đời tại Bệnh viện Bégin Military Teaching Hospital, 69 Avenue de Paris, Saint-Mandé ở Val-de-Marne, gần Paris, năm 1981, thọ 65 tuổi. (Staff (2017-11-04). “Tr. Tướng Nguyễn Văn Vỹ” (tiếng Việt). WordPress.com. Retrieved 2017-11-04.)]



Cuộc Trưng cầu Dân ý ngày 23-10-1954

Sau khi đã lật ngược được thế cờ, dọn dẹp được ‘’rác rưởi chính trị” bị phế thải, ổn định được tình hình, ông Diệm đã nhận được thư của Tổng thống Hoa Kỳ Eisenhower và nhận sự ủng hộ vô điều kiện của Hoa Kỳ đối với chính phủ Nam Việt Nam:

’Chúng tôi đang tìm phương cách cũng như phương tiện để cho công việc viện trợ của chúng tôi có hiệu quả hơn và góp phần lớn hơn nữa vào sự an sinh của chính phủ Nam Việt Nam. Tôi cũng thông báo cho đại sứ Mỹ ở Việt Nam xem xét với Thủ tướng trong khả năng của Thủ tướng với tư cách người đứng đầu chính phủ về vấn đề viện trợ trực tiếp cho chính quyền Việt Nam”

Dwight D. Eisenhower

Sincerely

(Letter from President Eisenhower to Ngo Dinh Diem, President of the Council of Minister of VietNam, October 23- 1954. Trích The Indochinese Experience of the French and the Americans. Arthur J. Dommens, trang 275).

[DCVOnline:

Theo Theo hồ sơ Ngũ giác Đài, trang 31, “Ngày 24 tháng 10, 1954 Tổng thống Eisenhower đã gởi một lá thư cho Thủ tướng Diệm của miền Nam Việt Nam nói rằng bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 1955, sự trợ giúp của Mỹ sẽ không còn thông qua chính quyền Pháp nữa mà trực tiếp đến chính phủ miền Nam Việt Nam. Bức thư cũng cho biết chính phủ Hoa Kỳ hy vọng họ sẽ được đáp ứng bằng cách thực hiện những đổi mới tất yếu.”


image013


Nguồn: Press Release of Letter from President Dwight Eisenhower to Ngo Dinh Diem; 10/25/1954; Vietnam (3); International Files, 1953 – 1961; Collection DDE-EPRES: Eisenhower, Dwight D.: Papers as President of the United States; Dwight D. Eisenhower Library, Abilene, KS. [Online Version, https://www.docsteach.org/documents/document/letter-eisenhower-diem, August 27, 2023]

Trong bức thư này, Tổng thống Eisenhower đề nghị viện trợ tài chánh cho thủ tướng miền Nam Việt Nam và khuyến khích ông thực hiện “những thay đổi cần thiết” để mở rộng chính phủ và làm cho nó mang tính đại diện hơn. Nhưng quan điểm của Thủ tướng Diệm về việc xây dựng đất nước khác với quan điểm của Hoa Kỳ. Những thành công ban đầu của ông trước kẻ thù chỉ củng cố khuynh hướng độc tài và niềm tin của ông rằng ông biết rõ hơn người Mỹ về cách cai trị miền Nam Việt Nam.]

 

Thư này  xác nhận vai trò của người Pháp đã chấm dứt và  người Mỹ như thể đang cùng xuống thuyền với Diệm. ‘’On plonge avec Diệm.‘’

Ông Diệm nay đã rảnh tay phải nghĩ đến chuyện ‘’hợp thức hóa’’ chế độ đồng thời ‘’mời’’ người Pháp ra đi. Có nghĩa hoặc Bảo Đại phải bị loại, hoặc ông Diệm phải ra đi.

Khi nhận về làm thủ tướng, ông Diệm không về tay không. Ông đòi hỏi phải trao toàn quyền và một cách nào đó ngay từ đầu gián tiếp phủ nhận vai trò lãnh đạo của Bảo Đại. Cho dù nói cách nào đi nữa thì cái quyền hành ấy chỉ có tính cách tượng trưng, một biểu tượng tinh thần. Như thế, Bảo Đại ‘’tự truất phế’’ khi trao toàn quyền cho Ngô Đình Diệm như nhận xét của Bernard Fall :

’Ông Diệm không chấp nhận vào cuộc mà không có vũ khí trong tay...Diệm đã nhận được quyền hạn tuyệt đối kể từ ngày 19 tháng 6. Điều đó coi như ông đã lật đổ ngai vàng của vua Bảo Đại’’.

(The two Vet Nam, Bernard Fall, trang 244)

Ông Đoàn Thêm phân tích một cách cụ thể hơn :’

’ Một đằng phải cho thì vội vàng tiếc và cố giành lại, một đằng đã đòi thì lấy thiệt mà không khi nào chịu  trả, không hề có sự tương đắc tri ngộ cổ điển giữa hai  người chung cuộc.’’

( Đoàn Thêm. Việc từng ngày trong chương ‘’ Hạ bệ, suy tôn, trang 13).

Vì thế  việc xử dụng từ ‘’ Phản bội’ hay ‘’ Trung thành’’ là không đúng chỗ.

Thứ nhất, không có vấn đề đạo đức hay luân lý trong việc giao kết giữa cá nhân với cá nhân.

Thứ hai đây là vấn đề nằm trong mối tương quan chính trị khi mà chính sách, đường lối của họ khác biệt nhau thì có thẩm quyền nào bắt họ phải trung thành. Đằng khác chữ trung thành  không thể đặt ra từ một phía, từ dưới lên trên, mà phải từ hai phía, là cả từ trên xuống dưới.

Tử hỏi năm xưa, Bảo Đại đã cách chức  Thượng thư Bộ Lại, tịch thu cả mề đay, Kim khánh của ông Diệm, chỉ còn để lại chức hàm Tuần Vũ thì phải hiểu thế nào?

Cũng theo Đoàn Thêm:

bà Từ Cung vẫn được cấp dưỡng 5000 đồng/tháng. Nha Kiến thiết được lịnh sửa chữa cung điện ngoài Huế. Các cung An Định, ngay cả Biệt điện Đà Lạt hay những nhà săn ở Ban Mê Thuột, những đồn điền hay công ty Cao nguyên, du thuyền Hương Giang hay những nhà cửa đứng tên ông này, bà kia vẫn để nguyên mặc dầu trên nguyên tắc có lệnh ban hành tịch thâu ngày 16-2-1957.

Lệnh tịch thâu đã trễ lại không thi hành. Tất cả những tài sản hay bất động sản đứng tên ông Vĩnh Cẩn hay ông Nguyễn Dệ và vợ, chính quyền không hề đụng tới.

Về điều này thì người viết có thể làm chứng là ông Nguyễn Đệ đứng tên chủ nhà có chứng cớ  trên dưới 10 căn nhà, biệt thự trên ĐàLạt, Chợ Lớn  và 3 căn nhà trên đường Pasteur, Sài gòn.  Bố mẹ vợ của người viết ở ngay số 12 Pasteur, Sài gòn.

Để tóm tắt về cuộc Trưng cầu Dân ý thì thời thế lúc ấy không cho phép đảo ngược tình thế như một tất yếu lịch sử. (Nécessité historique).

Người viết không đi vào những chi tiết như ông Diệm là người tại chỗ, có quần chúng trong  tay, tuyên truyền khắp ngang cùng ngõ hẻm thì phần thắng chắc chắn nắm trong tay mà phiếu bầu chỉ mang tính hình thức. Thực tế chính trị thì phải nhìn nhận kết quả như vậy không thể khác được

Cuộc Trưng cầu dân ý không hẳn chỉ thị  một sự Ủy nhiệm Người, còn chính là ủy nhiệm một thể chế mới cho Việt Nam.

Nó triệt tiêu một thể chế quân chủ đã lỗi thời mà mời gọi dân chúng tham gia vào chính thể cộng hòa trong tương lai.

Chính vì thế, ED. Miller đã có lý khi nhấn mạnh rằng tên cũ là miền Nam việt Nam, nay đổi ra Việt Nam Cộng Hòa. 

[DCVOnline:

Mặc dù số phiếu được công bố cho thấy Diệm thắng với 98,9% phiếu bầu, cuộc trưng cầu dân ý không có quan sát viên độc lập và đầy gian lận bầu cử. Tại thủ đô Sài Gòn, Diệm được hơn 600.000 phiếu bầu, mặc dù chỉ có 450.000 người có tên trong danh sách cử tri đi bầu. (Karnow, Stanley. Vietnam: A history. New York City: Penguin Books (1997, trang p. 223-224); Tucker, Spencer C.  Encyclopedia of the Vietnam War. (2000). p 366). Ở những đơn vị bầu cử khác, số phiếu bỏ cho Diệm cũng vượt quá số cử tri. (Jacobs, Seth. Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America’s War in Vietnam. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. (2006) p. 95).

Cuộc trưng cầu dân ý đã bị lên án vì gian lận. (Miller, Edward. Grand Designs, Vision, Power and Nation Building in America’s Alliance with Ngo Dinh Diem, 1954–1960. UMI. (2004) p.207). Sử gia  và nhà văn Jessica Chapman cho biết “Ngay cả những người biện hộ cho Diệm như Anthony Trawick Bouscaren và nhân viên CIA người Mỹ Edward Lansdale cũng đồng tình với những người chỉ trích thủ tướng gay gắt nhất về kết luận rằng chính phủ miền Nam Việt Nam không có khả năng hoặc không muốn tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý thực sự tự do, đại diện.” (Chapman, Jessica. “Staging Democracy: South Vietnam’s 1955 Referendum to Depose Bao Dai“. Diplomatic History. 30 (4): 671–703. (September 2006) p. 692). Một phúc trình của CIA viết năm 1966 cho rằng cuộc bầu cử bị thao túng nặng nề nhất trong 11 năm đầu lịch sử miền Nam Việt Nam. (Jacobs, Seth. Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America’s War in Vietnam. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. (2006) p.40)]


Thành lập Ấp chiến lược như một quốc sách

Mục đích của Quốc Sách Ấp Chiến lược là tách rời du kích cộng sản ra khỏi dân chúng nông thôn, không cho chúng bám dựa vào dân chúng để ẩn náu và xây dụng cơ sở, hoạt động phá hoại. Cuối cùng là cô lập chúng hoàn toàn để chúng phải chọn lựa, một là ra hồi chánh, hai là bị tiêu diệt.

 Chính sách ấy mang lại hiệu quả như công việc tát nước để bắt cá. Nhờ thế, hoạt động du kích của cộng sản bị ngưng trệ, cơ sở hạ tầng không có chỗ dung thân, chỗ dựa.

Dân chúng phải tự bảo vệ, được trợ cấp, theo hình thức: Tự quản, Tự phòng và Tự phát triển

Kế hoạch đã được đưa ra lần đầu do phái đoàn cố vấn do R.G.K cầm đầu vào tháng 11-năm 1961.

Khuôn mẫu Ấp chiến lược đã được rút ra từ kinh nghiệm chiến dịch bình định của Mỹ ở Phi Luật Tân và Malaysia của quân đội Anh.

 Nhưng dưới mắt  một só người thì: Cái gọi là chương trình Ấp Chiến Lược thực chất là lùa nông dân ra khỏi làng quê, tổ ấm của họ và nhốt trong nhũng khu đất rào quanh chắc chắn giống như một nhà tù hơn là các cộng đồng thật sự.”

Trong cuốn, Viet Nam. A History, 1983, Stanley Karnow nhận xét: “Ở đó tôi thấy chương trình Ấp chiến lược đang trong cơn hỗn loạn. Tại một địa điểm gọi là Hòa Phú, một Ấp chiến lược được xây dựng vào mùa hè năm ngoái nay trông gióng như bị trúng bão. Hàng rào kẽm gai chung quanh đã bị phá vỡ, tháp canh bị phá hủy và chỉ còn một vài người dân còn ở lại. Một lính gác địa phương giải thích với tôi rằng một số du kích Việt Cộng đã tới trong một đêm, họ vận động các nông dân hợp sức phá bỏ nó và trở về làng quê của họ. Nông dân đã ủng hộ họ..

Ngay từ đầu, ở Hòa Phú và các nơi khác, nông dân căm ghét các ấp chiến lược, nhiều người bị buộc phải dọn tới đó bởi các quan chức tham nhũng, những người đã bỏ túi phần lớn số tiền được phân bổ cho các dự án. Nếu chiến tranh là một trận chiến để giành được sự ủng hộ của trái tim và trí óc người dân, thì Hoa Kỳ và các đối tác ở miền Nam Việt Nam chắc chắn đã đánh mất Long An.

Cảm giác lướt qua của tôi, sau đó đã được xác nhận trong một cuộc khảo sát rộng rãi hơn được thực hiện bởi Earl Young, đại diện cấp cao của Mỹ trong tỉnh. Ông đã báo cáo vào đầu tháng 12 rằng đã có 200 ấp chiến lược ở Long An đã bị phá hủy kể từ mùa hè, bởi Việt Cộng hoặc bởi những người dân địa phương, hoặc bởi sự kết hợp của cả hai.”

https://vi.wikipedia.org

Trên mặt hiệu quả, Ấp Chiến Lược không đạt hiệu quả như chính quyền miền Nam mong muốn và cũng là nguyên cớ cho chính quyền Mỹ không tích cực yểm trợ về tiền bạc.

[DCVOnline:

Tác giả Mark J. Rothermel, University of North Carolina- Wilmington trong luận văn , “A Distinction Without A Difference: Vietnam, Sir Robert Thompson, and the Policing Failures of Vietnam”  đăng trên Madison Historical Review số Mùa Xuân 2021, viết

“Thompson, nổi tiếng là một trong những nhân vật lãnh đạo chính giúp người Anh giành chiến thắng trước cuộc nổi dậy của Cộng sản trong Tình trạng khẩn cấp ở Mã Lai (1948-1960), đã trở thành một tác giả và chiến lược gia quân sự nổi tiếng, viết nhiều cuốn sách về chống nổi dậy mà các nguyên tắc của chúng vẫn được sử dụng trong thời chiến tranh hiện đại.

Câu hỏi mà luận văn  này đặt ra là khám phá sâu hơn trong học thuật của Thompsonian về lý do tại sao Mỹ không thành công trong Chiến tranh Việt Nam. Trong khi nhiều người tuyên bố Thompson là một vị cứu tinh quân sự bị bỏ qua khi trả lời câu hỏi này, thì lại có rất ít sự tập trung vào việc Thompson đã nhấn mạnh về sự có mặt của cảnh sát hoặc cảnh sát thuộc địa của Thompson là yêu tố chính trong cuộc chiến chống du kích quân Cộng sản. Malaya, một thuộc địa của Anh, có lực lượng cảnh sát thuộc địa hùng mạnh và hiệu quả, góp phần đánh bại chiến tranh du kích của Cộng sản. Mặc dù Việt Nam còn là thuộc địa cũ của Pháp nhưng họ đã mất lực lượng hiến binh Pháp trước khi giành được độc lập.”]

Mark J. Rothermel, “A Distinction Without A Difference: Vietnam, Sir Robert Thompson, and the Policing Failures of Vietnam

 

Trong một cuộc khảo sát rộng rãi hơn được thực hiện bởi Earl Young, đại diện cấp cao của Mỹ trong tỉnh. Ông đã bá cáo vào đầu tháng 12 rằng đã có 200 ấp chiến lược ở Long An đã bị phá hủy kể từ mùa hè, bởi Việt Cộng hoặc bởi người dân địa phương, hoặc bởi sự kết hợp của cả hai.”

 

Đến lúc cần phải dừng lại

Viết đến đây, tôi nhớ đến đại sứ Nolting, người đã từng ủng  hộ ông Diệm cũng như chế độ Đệ I Cộng Hòa trong hai năm đã bị triệu hồi về Mỹ để thay thế bằng viên đại sứ Cabot Lodge. Nguy rồi tôi cảm nghiệm và sau đó biết điều gì đã xảy ra cho Diệm và chế độ? C.I.A đã  móc nối liên lạc với các tướng lãnh quân đội, đã che dù trong TT. Thích Trí Quang đi đến cuộc thảm sât hai anh em ông Diệm-Nhu.

Thử hỏi không có cái dù của Mỹ, liệu bọn tướng lãnh làm được gì?

Tình thế đã xoay chiều cái mà Đại sứ Nolting đã viết lại trong: From Trust to Tragedy-Memoirs of Frederick Nolting.

Vâng đúng vậy, khi mà giữa hai liên minh Mỹ-Diệm trở thành mất niềm tin cậy vào nhau thì số phận Ngô Đình Diệm và sự bất hạnh cho miền Nam sẽ như thế nào?

Nhắc lại tóm tắt những ngày đầu, khi Hoa Kỳ và ông Diệm cùng hợp tác đã đưa  một triệu người di cư đến đời sống ổn định. Gia tăng mức sản xuất lúa gạo đem xuất cảng, rồi cao su, điện nước, chính sách cải cách điền địa, xây dựng hạ tầng cơ sở về mọi mặt: Về quân sự thành lập các trường huấn luyện quân sự từ cấp hạ sĩ đến sĩ quan như trường Võ bị sĩ quan Thủ Đức cũng như trường Võ bị Sĩ quan Đà Lạt mà ông Diệm tự hào, coi như con cưng của chế độ.

 Tôi cũng có dịp nhắc nhớ lại lễ tưởng niệm  ngày 2-11 với tất cả những người tôi quen biết có cơ hội gần gũi với ông Diệm như Đỗ Thọ, Nguyễn Hữu Duệ, Cao xuân Vỹ, Tôn Thất Thiện, cụ Quách Tòng Đức, Huỳnh Văn Lang, Lâm Lễ Trinh, Trần Kim Tuyến, Võ Văn Hải, Nguyễn Thành Cung, Nguyễn Cửu Đắc, Nguyễn Văn Minh vv...

Có ai là người có lời lẽ biếm nhạo đến ông Diệm?

Nhắc nhở đến những người này thì một lẽ ấy tôi cũng không muốn nhớ tới Đỗ Mậu, một số tướng lãnh hay nhà sư Trí Quang và Đại sứ Cabot Lodge!! Nói chi đến bọn Hoàng Trọng Miên,  Nguyễn Đắc Xuân, Hoàng Phủ Ngọc Tường và Hoàng Phủ Ngọc Phan và nhiều loại cảm tình viên như Phạm thị Xuân Quế,  Thái Thị Ngọc Dư, Thái Thị Kim Lan mà sau này trong dịp thảm sát Mậu thân ở Huế.

Tôi gọi là người Huế giết người Huế không ai khác.

Tôi không phủ nhận những lỗi lầm của chế độ về người này người kia. Nhưng tôi và phần đông người trẻ đều sống một thời gian an bình và được chăm lo học hành để trở thành người thông tuệ.

Những hậu quả của sai lầm phần nào đưa tới sự phẫn nộ như trong vụ ném bonh Dinh Độc Lập của hai phi công Nguyễn Văn Cử và Phạm Phú Quốc..vào ngày 27 tháng 2, 1962. Hai chiếc phi cơ khu trục Skyraider oanh tậc cánh phải Dinh Độc Lập, nơi gia đình bà Nhu cư ngụ. Bà Nhu rơi hai tầng lầu xuống đất bị thương nhẹ. Bà vú và hai người khác bị tử thương. Lệ Thủy lúc dó 16 tuổi cứu hai em nhỏ Lệ Quyên và Quỳnh.

Nhưng cuộc oanh tạc này cũng là một cảnh báo nghiêm trọng cho gia đình ông Ngô Đình Diệm, một chế đọ đang trên đà nghiêng đổ!!

Tôi cũng đã đọc lại các báo Lập Trường, Hành Trình, Đất Nước, Trình Bày sau 1963. Không hề nghe thấy lời ong tiếng ve về một lời phê bình cá nhân ông Nhu về tiền bạc, không nhà cửa dinh thự. Mấy ai đã có cuộc sống như vậy?

Tôi chỉ xin trích vài dòng về ông ông Nhu do cụ Đoàn Thêm viết lại:

Tôi ghi nhận ông Nhu ăn mặc áo quần không ủi, chiếc sơ mi, hở cổ hở tay và hơi cũ, đôi dép da quai sờn. Phục sức quá sơ sài của em một Thủ tướng khiến tôi phát ngượng, lúng túng trong bộ đồ lớn của tôi..Theo một người thân cận thì ông không muốn ở trong Dinh, chỉ chờ dịp dọn đi, nhưng ông Diệm không nghe, quyết giữ ông lại để còn luôn luôn hỏi việc… Căn cứ vào những lời ông nói và nếp sống bề ngoài của ông, tôi đã kết luận rằng, ông tránh tiếng lợi dụng quyền lực và địa vị của ông anh. Ngay cả hai chữ “cố vấn” cũng là nhận bất đắc dĩ (..) “Đến khi cần đề cử ông qua Pháp để thương thuyết với Thủ tướng Edgar Faure, một số người trong chính phủ thấy ông phải đi với một danh nghĩa chính thức hơn là tư cách bào đệ của ông Diệm. Nên hai chữ cố vấn được đem dùng để đồng thời thừa nhận một sự vẫn được coi là hiển nhiên”.

Người nào đã từng đọc cụ Đoàn Thêm đều hiểu rằng cụ viết rất cẩn trọng, khách quan, tránh xưng tụng quá mức.

Tôi cũng đã có nhiều dịp gặp viên sĩ quan tùy viên tùy viên Lê Châu Lộc, sau này là Nghị sĩ Lê Châu Lộc. Ông Lộc bản chất người miền Nam chân thật, có gì nói nấy, trong suốt 6 năm kề cận ông Diệm ngày đêm..

Ông Lộc kể cho tôi hai giai thoại.

- Một lần xe bà Nhu sắp vào trong Dinh khi có một vị tướng  Mỹ cũng vào gặp ông Diệm. Ông Lộc đã yêu cầu bà dừng lại, nhường lối. Bà Nhu vui vẻ nhận lời trong khi người  tài xế của bà tỏ vẻ khó chịu. Sau đó  bà đã vui vẻ chào.

- Một lần nữa, ông Lộc vội vã không chào bà Nhu. Vậy mà việc cũng đến tai ông Diệm. Ông cụ cho biết: Lộc là nó là một sĩ quan thì chỉ chào sĩ quan cao cấp hơn, hà cớ gì nói phải chào bà Nhu.

Sau này bà Nhu nổi tiếng, xuất hiện ồn ào, nhiều khi sỗ sàng, như vụ “ Nướng sư” là quá đỗi lắm!!

 Tôi lại phải mượn vai cụ Đoàn Thêm đỡ lời.

“ Nguyên do sâu xa nhất và đích thật nhất là nỗi ác cảm với bà là người đã đẹp mà còn muốn khoe và hách nữa thì quá lắm, không chịu nổi.. Đối với ông Nhu thì người ta còn nhẫn nhịn chờ đợi, nhưng đối với bà thì ngay cả sự xuất đầu lộ diện cũng không được tán thành hay dung thứ.

Người đàn bà Vệt Nam muốn vội sống theo đàn bà tiền phong ( Avant  garde) Âu Mỹ, dù trái hay phải chưa thể được yên thân trên một đất nước mà nhiều người còn ghê sợ những người như Võ Hậu..(..)

Bi kịch bắt đầu từ chỗ đó. Người ghét cứ ghét, mỗi ngày nhiều thêm trong cái thể chế tam đầu chế. Những người ngưỡng mộ và quý mến bà chẳng bao nhiêu..”

 Xin thưa là trong số những người ấy đã chót có tôi. Phần bà Nhu đã chết kể từ ngày 02-11- 1963. Bà chết đến hai lần. Chết trong ông Nhu và nền Đệ I Cộng Hòa. Chết cho chính bà và cuộc sống hiện nay. Nghĩ đến hai người đàn bà đẹp và cao trọng- Bà Nam Phương Hoàng Hậu và bà bà Ngô Đình Nhu.
Tôi thương tiếc cho hai người đàn bà bất hạnh dành cho họ sự bất công. Tôi quý mến ông Diệm, tiếc cho ông Nhu và niềm trân trọng đến bà Nhu.

Nếu có ai nghĩ khác đi thì đó là quyền của họ.

 

Trước khi chấm dứt bài này, tôi ghi nhận một vài giai thoại đáng nhớ mà nếu được thực hiện thì đã có thể thay đổi cục diện chính trường miền Nam nào ai ngờ được.

Trong cuốn  “Làm sao giết một thổng thống” ( tác giả đích danh là Trần Kim Tuyến)

“ Đêm 30/11, Trung Úy Sung thuật lại.. Ông Nhu bảo gọi Đại úy Hạp vào ngay để ông biểu. Khi nhân chứng gọi cho ông Hạp, ông này còn lừng khừng: Cơm đã chứ, tôi ăn xong vào được không?. Hỏi lại ý ông Nhu, ông bảo vào ngay khỏi cần ăn cơm nhà. Ông Hạp cùng mấy anh em vào phòng riêng của ông Nhu thì ông chỉ ghế mời ngồi , rồi gọi ông già Tường, quản gia: Làm hai ly Martell cho các chú ấy uống đi.

Còn ông Nhu vẫn cầm ly rượu. Trán ông thỉnh thoảng nhăn lại, cằm ông bạnh ra.

Đây là lần thứ nhất, nhân chứng cũng như Đại úy Hạp được cái hân hạnh cụ Nhu chỉ ghế mời ngồi còn “ cụng ly”. Chưa ai dám lên tiếng. Ông Nhu đã than thở: “ Quyết định đi thì ông cụ không cho đi. Giữ ở lại thì ông cụ cũng không chịu nghe..”

Ông Nhu ngồi yên lặng một lúc lâu. Đại Úy Hạp lên tiếng: “Ông cố vấn kêu chúng cháu lên đây có việc gì?Ông Nhu khẽ thở dài ròi yên lặng nhìn hai người một lúc lâu mới nói: “Sáng mai, các anh đưa mấy đứa nhỏ lên Đà Lạt dùm tôi.”

Hạp nói: Ông cố vấn không đi?

Suy nghĩ một lát rồi ông trả lời:” Chắc là không đi được."

 Rồi lại yên lặng khoảng 10 phút ông Nhu mới lên tiếng, bảo Đại Úy Hạp: “ Lấy hết quần áo về chưa? ...”Cứ sắp xếp sẵn khi nào cần thì bảo”

 Đại Úy Hạp hỏi: “ Bao giờ chúng cháu đưa hai cậu và em Quyên về?”

Rồi lại yên lặng.. lát sau ông nói một mình vu vơ: “ Nghe thì không nghe, đi thì không cho đi. Tụi nó nhắm tới bây giờ rồi tính sao? Khó cho tao quá đi.”

Đại Úy Hạp ngồi yên lặng vì không biết phải nói gì hơn... Bỗng ông Nhu ngồi nhỏm dạy, nét mặt chảy dài vu vơ: “ Cha. mẹ con nó đi hết rồi…Ông Nhu  quay lại hỏi Đại Úy Hạp 10 ngàn tôi đưa Đại Úy còn không? Hạp đáp: “Thưa ông cố vấn đã hết từ lâu rồi.”. Rồi ông đưa thêm 15 ngàn.

Ông Nhu biết tình thế, linh cảm được bất hạnh đang đến. Lẽ ra ông có thể thoát cái chết tức tưởi. Nếu không cả nể, thương ông Diệm. Ông Nhu đã có thể ra nước ngoài vào ngày 28/11/1963. 

Phạm Cao Phong, “Ông Ngô Đình Quỳnh: “Tôi luôn giữ hình ảnh rực rỡ về cha tôi, Ngô Đình Nhu”, dựa trên cuộc phỏng vấn video của Phạm Cao Phong thực hiện tại Brussels, Vương quốc Bỉ với ông Ngô Đình Quỳnh, tháng 12/2022. BBC Việt ngữ, 29 tháng 3 2023.

Bọn tướng lãnh làm phản nghe được tin hẳn rúng động và sợ hãi trở cờ.

Nhưng tiếc thay, dó lại là những khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời ông Nhu...

Nhưng cuộc đời một con người, của một thể chế như chiếc đèn cù xoay ngược tình nghĩa đấy mà thù cũng đấy.

Người Mỹ, đó là người bạn nguy hiểm nhất. Thời Eisenhower, ông Diệm được đón tiếp trọng vọng tại Mỹ. Sang đến TT. John Kennedy đắc cử năm 1961,  với sự toa rập của Averell Harriman đã không nghe lời khuyến cáo của người tiền nhiệm, trung lập hóa Lào, đặt Việt Nam vào tình thế  lưỡng đầu thọ địch. Chơi với Mỹ là chơi với lửa; bị lửa đốt lúc nào không hay. Đối với người Mỹ, chúng ta là kẻ đi vay nợ. Cái thế của kẻ ăn đong, được lúc nào hay  lúc ấy. Lúc là bạn, lúc trở thành kẻ thù.

C.I.A cài đặt khắp nơi; nếu cần thì thanh toán khai trừ. Fidel Castro đã 12 lần bị truy sát vào những năm 1960, nhưng thoát hiểm. Nhưng đến lượt Patrice Lumumba, người Congo, thì bị khai trừ.  

Gần chúng ta hơn, Mỹ có kế hoạch giết Sihanouk để đưa Sơn Ngọc Thành về thay thế. Nhưng kế hoạch đã không thành.

Phần tôi khiêm tốn nghĩ rằng đôi khi chúng ta đòi hỏi những điều mà thật sự nó đã nằm sẵn trong túi chúng ta mà chúng ta không biết.

© 2023 DCVOnline

Nếu đăng lại, xin ghi nguồn và đọc “Thể lệ trích đăng lại bài từ DCVOnline.net




Phần tôi khiêm tốn nghĩ rằng: đôi khi chúng ta đòi hỏi những điều mà thật sự nó đã nằm sẵn trong túi chúng ta mà chúng ta không biết.

Nguyễn Văn Lục



Sunday, June 9, 2024(View: 267)
Đọc cả bài viết này, có lẽ người đọc chỉ cần đọc đoạn kết trên là đầy đủ ý nghĩa.
Saturday, June 8, 2024(View: 495)
ĐÁNH TƯ SẢN cũng là một sự kiện chấn động lịch sử Việt Nam ngang hàng sự kiện THUYỀN NHÂN VIỆT NAM và chỉ xảy ra sau ngày 30 tháng Tư năm 1975.
Friday, June 7, 2024(View: 338)
“Thiền Chỉ” hay “Thiền Định” là trạng thái tâm chuyên chú vào một cảnh, một đối tượng, khiến cho mọi vọng tưởng đều ngưng bặt, tạo sự an vui (sukkha) hỷ lạc cho hành giả.
Sunday, May 19, 2024(View: 637)
Nhìn lại hơn 50 năm miền Bắc dưới chế độ cộng sản, người viết chỉ có thể thở dài và nghĩ mình còn may mắn – May mắn vì đã không phải sống dưới chế độ bạo tàn đó.
Sunday, May 19, 2024(View: 773)
Lần đổi tiền này gây ra hậu quả kinh tế tai hại với nạn lạm phát lên hơn 700% năm 1986 và tiếp tục tăng cao trong 3 năm sau đó.
Saturday, May 11, 2024(View: 1180)
Người ta nói: làm thầy thuốc sai lầm thì giết chết một người, làm chính trị sai lầm thì giết một thế hệ nhưng làm văn hoá sai lầm thì giết cả muôn đời.
Monday, April 29, 2024(View: 753)
Theo ông Hoàng Tùng xác nhận, vụ án Bà Nguyễn Thị Năm đã được bộ chính trị họp và quyết định. Riêng ông Nguyễn Minh Cần, Phó chủ tịch Hà Nội than:
Monday, April 22, 2024(View: 823)
Tôi viết lại bài này như một hồi ức đau buồn đã qua. Nó cũng giống như ngày nào “ Miền Nam sau ngày giải phỏng”. Bởi vì Đảng vĩ đại ngay cả trong những sai lầm của họ.
Wednesday, April 10, 2024(View: 1034)
Tu tập theo đạo Phật không phải để sở hữu được điều gì, mà thực ra là để buông xả không bám víu với bất kỳ những gì ở trên đời... mà chỉ nhận biết rõ ràng những gì đến rồi đi,
Monday, April 1, 2024(View: 1455)
Di tản sang Hoa Kỳ năm 1975, tên tuổi ông một lần nữa bừng sáng của đỉnh cao văn học. Một lần nữa như thể được tái sinh. Sách của ông được bày bán khắp các tiệm sách.
Monday, March 18, 2024(View: 1370)
Hát Rong được gọi là Troubadour, tên của một nhà soạn nhạc và nghệ sĩ biểu diễn vào thời kỳ trung cổ ở Âu Châu. Người phụ nữ hát rong được gọi là Troubairitz.
Saturday, March 9, 2024(View: 1078)
Bài viết này dựa trên kinh Nikãya nhằm cung ứng một vài khía cạnh cần biết trên đường tu học của thiền sinh Phật tử muốn tìm hiểu lộ trình tu tập trong đạo Phật như thế nào.
Saturday, March 9, 2024(View: 848)
Tuy nhiên, vẫn phải nhìn nhận những nhà văn trẻ vừa và thật trẻ vẫn là niềm hy vọng của sinh hoạt Văn Học Di Dân Việt Nam như những đóm lửa của hy vọng còn chờ đợi
Friday, March 1, 2024(View: 906)
Nếu “nhận thức về vô thường” được tu tập như vậy ngay trên tự thân, được làm cho sung mãn như vậy ngay trên tự thân ngũ uẩn, thì “tất cả dục tham được chấm dứt, tất cả các sắc tham được chấm dứt
Friday, March 1, 2024(View: 1232)
Chỉ tồn tại có 21 năm, từ di sản của nền giáo dục thuộc địa của Pháp chế độ Việt Nam Cộng Hoà đã khai sinh một nền giáo dục Dân tộc, Nhân bản và Khai phóng mà giá trị đến ngày nay không ai có thể phủ nhận được.
Friday, March 1, 2024(View: 797)
Tháng ba này, bác sĩ Quang lại lên đường sang Ukraine trong ba tháng.. Tháng bảy mới trở về. Tôi gợi ý anh nên viết hồi ký ghi lại những sụ việc, biến cố của từng ngày,
Saturday, February 24, 2024(View: 2796)
Kính chia sẻ đến quý anh chị CHƯƠNG TRÌNH CÙNG NHAU TU HỌC lớp Tìm Hiểu và Ứng Dung kinh NGUYÊN THỦY do Tuệ Huy- Tô Đăng Khoa phụ trách
Friday, February 23, 2024(View: 924)
Chính qua sự chú ý, chúng ta không chỉ tương tác với thế giới mà còn duy trì, quyết định phẩm chất của sự tồn tại của mình một cách chân thực nhất.
Friday, February 16, 2024(View: 2357)
Ý Như Vạn Sự là sự bùng vỡ của Trí Tuệ và Từ Bi cùng lúc. Trí Tuệ vì nhận chân bản tánh Như của vạn sự. Từ Bi vì sự bùng vỡ của tình thương yêu bình đẳng đối với vạn sự, cho phép vạn sự là chính nó, tự vận hành theo chu kỳ tuần hoàn sinh-trụ-hoại-diệt của chính nó.
Friday, February 16, 2024(View: 2528)
Hà ô Lôi là ai nhỉ? Chỉ được biết Hà Ô Lôi là một tiếng hát tuyệt vời, ảo diệu có thể làm mê hoặc lòng người. Nhưng vì cách đây đã năm thế kỷ nên không có cách gì ghi lại được tiếng hát đó. Người đời sau muốn nghe lại được nó, chỉ còn mỗi một con đường : nghe câu truyện kể về Hà ô Lôi
Monday, February 5, 2024(View: 1073)
Đó là mùa Xuân không sinh không diệt. Chất Xuân vượt ra ngoài cảm xúc của con người, nó vượt ra khỏi thời gian, không gian. Nó không bị ảnh hưởng bởi quy luật vô thường
Sunday, January 28, 2024(View: 1919)
Trong phạm vi bài này xin chỉ nhắc đến một số trường trung học tiêu biểu ở các đô thị lớn như Sài Gòn, Huế , Cần Thơ...
Friday, January 26, 2024(View: 2464)
Thưa đó là những thành phần có ăn học, được các chính phủ thời Đệ Nhất và Đệ Nhị Cộng Hòa cho học bổng đi học tại Pháp, tại Mỹ,
Sunday, December 24, 2023(View: 1631)
Sách cũ đối với tôi là một ám ảnh mời gọi tìm về. Trong đó đặc biệt có chuyện sưu tập tài liệu triết cũ. Cũng từ những sách cũ đó mà trước đây tôi lớn lên, được nuôi dưỡng và phát triển về trí năng mỗi ngày.
Saturday, December 23, 2023(View: 1612)
Nghi ngờ là sợi dây trói buộc thứ năm khiến hành giả phân vân, giải đãi, buông lung, không biết đi hướng nào trên con đường tu tập tâm linh.
Friday, December 1, 2023(View: 2938)
Vai trò bảo tồn, duy trì ngôi nhà hữu thể là trách nhiệm chung của từng cá nhân, nó mang lại ý nghĩa cao đẹp cho sự hiện hữu có giới hạn của chúng
Friday, December 1, 2023(View: 1742)
Bài này, người viết đã tự ý bỏ phần văn hóa chữ viết, một sản phẩm đặc thù của các xã hội văn minh để chỉ nói đến vấn đề ẩm thực và hệ quả của nó.
Wednesday, November 22, 2023(View: 2135)
Chuyến đi gian nan của nguời di cư thế nào thì chữ nghĩa cũng vậy. Chữ ở lại, chữ ra đi, chữ nào còn, chữ nào mất? Hình như chẳng còn ai tâm trí đâu để lưu tâm tới điều đó. Chữ được di cư vào miền Nam,
Saturday, November 4, 2023(View: 2110)
Đứa con hoang có thể là cuối cùng của Sartre có lẽ là giáo sư tiến sĩ Trần Trọng Đăng Đàn. Đối với văn học miền Nam nói chung, ông giáo sư này là kẻ chém treo ngành.
Friday, November 3, 2023(View: 1838)
Trong hành trình tìm kiếm hạnh phúc, người tu “Hạnh buông xả” sẽ có cơ hội trải nghiệm được sự bình an nội tại. Buông xả ít thì giải thoát ít, buông xả nhiều thì giải thoát nhiều,
Saturday, September 23, 2023(View: 4210)
Có những nhà văn mà phong cách trí thức cũng như tình người để lại trong tôi những dấu ấn sâu sắc đến khó quên.
Monday, September 11, 2023(View: 2340)
Kể từ khi phi công Charles Lindbergh được chọn là Nhân vật của năm 1927 – Person of the year – đến nay đã 95 năm. Tuy nhiên Time không những chỉ chọn một cá nhân...
Saturday, August 5, 2023(View: 4623)
Tôi gấp sách lại vì đã đọc đến chữ cuối… và tôi nhớ lại tôi trong cái đêm cuối thăm thẳm, thinh lặng, tôi lên sân thượng nhà tôi và bật khóc một mình.
Saturday, August 5, 2023(View: 2367)
Trong nhiều năm qua, chúng ta thường tụng “Bát Nhã Tâm Kinh”. Tụng hoài mà nhiều người vẫn còn than khổ! Đó là do mình học kinh mà không chịu ứng dụng kinh vào đời sống của mình.
Wednesday, June 28, 2023(View: 6746)
Trong chỗ riêng tư, tôi chia xẻ những tâm tình với Bùi Giáng, với Phạm Công Thiện trong sự ngậm ngùi về số phận không may dành cho họ.
Saturday, April 22, 2023(View: 2773)
Mỗi lần có dịp đọc các tài liệu có liên quan đến đạo và nhìn lại quá khứ là mỗi lần rút tỉa ra được một bài học về đời sống, về nếp sống đạo của một thòi
Saturday, April 8, 2023(View: 2797)
Mỗi một cuộc đời, như Phan Châu Trinh, đều để lại một bài học dù chưa trọn vẹn cũng đáng để cho những người đời sau suy nghĩ.
Friday, March 31, 2023(View: 2736)
Thật hiếm có nhà văn quân đội miền Nam nào viết với một thái độ thanh thản, không hận thù, biết quý trọng con người như Nguyễn Bửu Thoại.
Thursday, March 30, 2023(View: 2115)
Bên cạnh thứ tài sản không bền vững đó, đức Phật cũng dạy có một thứ tài sản không bao giờ mất, đó là Tín tài, Giới tài, Tàm tài, Quý tài, Văn tài, Thí tài và Trí tài.
Tuesday, March 21, 2023(View: 2761)
Tiếng Quê Hương hoạt động mạnh là nhờ vào hai người. Người đọc và edited lại là anh Uyên Thao. Và người thứ hai là anh Trần Phong Vũ,
Sunday, March 19, 2023(View: 2248)
Nếu chúng ta không quyết tâm giữ chặt khoang thuyền tức không giữ chặt Giới pháp, thì làm sao tránh được những trận bảo to, những cơn sóng lớn...
Monday, March 13, 2023(View: 5022)
Không dễ mấy ai có thể chối từ một số tiền lớn lao như vậy vào thời đó. Sự từ chối này làm nên nhân cách Uyên Thao và làm cho Sóng Thần có uy tín với độc giả, đông nhất là trong giới quân nhân.
Monday, March 13, 2023(View: 2465)
Việc chọn “ngày lành tháng tốt” để tiến hành những công việc hệ trọng trong đời sống của người Việt, được biết bắt nguồn từ thói quen do ảnh hưởng văn hóa, tập tục cổ xưa
Friday, March 3, 2023(View: 2894)
Uyên Thao là một con người đặc biệt, khác mọi người trong cách ứng xử, cách sống, nhất là thái độ chọn lựa hành động.
Wednesday, March 1, 2023(View: 2517)
Sống ở đời ai cũng mong cầu được hạnh phúc. Hạnh phúc là gì? Các nhà tâm lý học ngày nay mô tả hạnh phúc là một trạng thái tâm lý tích cực của con người ...
Monday, February 20, 2023(View: 5854)
Nói chung, văn nghiệp của ông tạo ra một dòng chảy văn học miền Nam rất cá tính; nó tiếp lửa truyền thừa từ những nhà văn tiền bối và ngọn đuốc soi đường cho những người đến sau ông.
Tuesday, February 14, 2023(View: 3034)
Tôi xin ghi lại như một lời tri ân như một niềm an ủi cho ông ở bên kia thế giới và một niềm an ủi của người còn lại, như kẻ viết bài này.
Friday, February 10, 2023(View: 3285)
Vì thế, việc giới thiệu tập san Trình Bầy, xin khép lại và chỉ xin giới thiệu phần mở đầu và phần giã biệt của chủ nhiệm Thế Nguyên.
Tuesday, January 31, 2023(View: 3562)
Tôi tự hỏi mình, Mai Thảo cuối cùng chỉ là một nhà thơ xuất chúng. Hay trong văn của ông đã có thơ và trong thơ là cả trời đất.
Saturday, December 31, 2022(View: 5960)
Mỗi chuyện là một góc nhìn xoáy vào những nết ăn, nết ở tiêu biểu cho một con người và tiêu biểu cho một nét Văn Hóa một thời dần biến dạng.
Tuesday, December 13, 2022(View: 3055)
. Đó là hạng người thuận dòng, hạng người ngược dòng, hạng người tự đứng lại và vị thánh A-La-Hán đã giải thoát ra khỏi luân hồi sinh tử.
Friday, December 2, 2022(View: 7076)
Nói cho cùng, phải chăng số phận của bà Lê Vũ Anh đã được chính cha ruột của mình định đoạt vì ý hướng mong muốn con gái thành công.
Sunday, November 20, 2022(View: 3115)
Đương nhiên sống ở đời không ai là không lầm lỗi. Chúng ta phải học hạnh nhẫn nhịn và tha thứ của đất về những lỗi lẫm nho nhỏ của nhau thì tình bạn mới được bền lâu./.
Tuesday, November 8, 2022(View: 3300)
Đọc qua lịch sử của Tỳ-khưu-ni Khema, chúng ta biết rằng chết không phải là hết! Cho nên đời này may mắn gặp Phật pháp ...
Thursday, September 22, 2022(View: 3383)
Tóm lại con người có hai phần thân và tâm. Cả thân và tâm đều quan trọng như nhau. Tâm gá vào thân để hiện hữu. Thân nhờ tâm chủ trì hướng dẫn để xử sự và hành động.
Wednesday, August 17, 2022(View: 3227)
Tóm lại tu pháp mười hai nhân duyên, hành giả chỉ cần cắt đứt một mắt xích là phá vỡ được toàn bộ mười hai mắt xích. Hành giả thoát khỏi vòng sinh tử.
Tuesday, July 26, 2022(View: 7065)
Như vậy Vô Lậu Học là môn học giúp hành giả được tự do tự tại, đoạn tận mọi phiền não khổ đau, không còn rơi rớt trong luân hồi sanh tử.
Tuesday, July 12, 2022(View: 3606)
Trong bài viết này chúng ta cùng nhau tìm hiểu ý nghĩa của phước hữu lậu và phước vô lậu hay là phước đức và công đức khác nhau như thế nào?
Monday, June 13, 2022(View: 7028)
Sự tử tế của miền Bắc hầu như không thể có theo như nhận xét của của nhà phê bình kỳ cựu Hoài Thanh. Hơn ai hết, ông HT đã hiểu rõ chân tướng của dân miền Bắc cũng như chính quyền ấy.
Friday, April 22, 2022(View: 3440)
chúng ta có thể hiểu A-Lại-Da thức chính là thức sanh ra “tâm sinh diệt” là Vọng tâm, và cũng chính A-Lại-Da thức này hiển lộ tâm thanh tịnh là Chân tâm.
Thursday, November 4, 2021(View: 8674)
Sau lưng họ là người phụ nữ được gọi là đệ nhất phu nhân. Vậy có những vị đệ nhất phu nhân nào trong lịch sử được người đời nói đến nhiều nhứt?
Tuesday, October 26, 2021(View: 8826)
.... Sau lưng họ là người phụ nữ được gọi là đệ nhất phu nhân. Vậy có những vị đệ nhất phu nhân nào trong lịch sử được người đời nói đến nhiều nhứt?
Saturday, September 4, 2021(View: 9970)
Ngày xưa ở Việt Nam, người đóng vai chọc cười khán giả được gọi là anh hề, ngày nay người ta gọi là diễn viên hài hay nghệ sĩ hài.
Saturday, September 4, 2021(View: 4637)
Phàm ở đời, những ai muốn xây dựng sự nghiệp lớn, đều phải có đức nhẫn nhục để vượt qua bao lần thất bại mới đạt được thành công.
Sunday, August 22, 2021(View: 4401)
Bài kinh “Phật thuyết Vu-Lan-Bồn” là một trong những bài kinh ngắn dễ hiểu, là một thông điệp giá trị nhắc nhở chúng ta đạo làm người, trong đó đạo hiếu với cha mẹ là nền tảng đạo đức quan trọng
Monday, June 7, 2021(View: 5497)
dù quý vị là người sẽ xuất gia theo dạng "Thân xuất gia, Tâm xuất gia" hay quý vị tự xếp mình vào dạng "Thân không xuất gia, mà Tâm xuất gia" thì bài pháp này sẽ giúp cho quý vị mạnh dạn chọn cho mình một con đường đi,
Monday, May 17, 2021(View: 4712)
Trong bài chia sẻ này chúng ta cùng nhau tìm hiểu khái quát về ảnh hưởng của nghiệp tác động vào cái chết của mỗi người,
Saturday, March 13, 2021(View: 7486)
“Ai thấy Pháp người ấy thấy Ta, ai thấy Ta người ấy thấy Pháp”. Đây là lời dạy của đức Phật dành cho tỷ-kheo Vakkali.
Friday, February 12, 2021(View: 5892)
Chủ đích của bài là ghi lại một số ca dao, tục ngữ Việt, Anh, Pháp ít nhiều liên hệ đến con trâu trong văn hóa “dĩ nông vi bản” mà Việt Nam là một trong những nước một thời được gọi là vựa lúa ở Đông Nam Á
Monday, January 25, 2021(View: 15135)
Tôi ra đời ở một làng nhỏ, làng Trình Phố thuộc tỉnh Thái Bình. Tôi sinh ra và lớn lên theo chiến tranh giữa Việt Minh và quân Pháp. Dù còn nhỏ nhưng tôi sợ cả hai.
Thursday, December 31, 2020(View: 14844)
Năm nay với những ngày ‘cấm cung’ vì dịch Covid-19, tôi mới nghĩ đến việc ngồi xuống viết về “Tỉa Thủy Tiên” để chia sẻ với bạn bè thân hữu ở xa những kinh nghiệm và hiểu biết (có thể chỉ là căn bản) về thủy tiên.
Sunday, November 29, 2020(View: 5480)
Trong giấc ngủ bình an, Đại đức không còn nhớ gì ngoại trừ câu nói ấm áp của Đức Phật: "Thời gian không chờ đợi ai, hãy tinh tấn lên thầy Ananda.".
Saturday, October 24, 2020(View: 5997)
Bài kinh “Thừa Tự Pháp” phác họa cho thấy hình ảnh của người xuất gia chân chánh phải là người “thừa tự Pháp” chứ “không thừa tự tài vật”.
Tuesday, September 29, 2020(View: 6178)
Tứ Nhiếp Pháp giúp con người quay về với đường ngay nẻo phải, hay chính xác hơn là trở về với Phật pháp. Phật pháp là con đường tu hành chân chính, hướng về tâm linh đi đến giác ngộ giải thoát.
Monday, September 14, 2020(View: 6438)
Tóm lại khi người Phật tử đặt trọn niềm tin vào Tam bảo và thực hiện những gì mình đã thọ nhận trong lúc quy y, giữ tròn năm giới luật thì người đó đang có được tám nguồn công đức,
Friday, August 21, 2020(View: 6362)
Niết-bàn là trí tuệ rốt ráo (bát nhã) được biểu lộ qua sự thoát khổ, giác ngộ, giải thoát của một bậc chứng đạo, ra khỏi vòng luân hồi sinh tử.
Sunday, August 2, 2020(View: 6196)
Ở bước căn bản, khi thực hành hạnh lắng nghe, chúng ta cần luôn tự nhắc nhở: “Im lặng để nghe. Lắng nghe để hiểu. Có hiểu mới có thương”. Hiểu là trí tuệ. Còn thương là lòng từ bi.
Sunday, July 19, 2020(View: 7085)
Tóm lại, “Pháp Tu Sám Hối” trong đạo Phật không phải là nghi thức rửa tội để được sạch tội, mà sám hối mang đủ hai yếu tố “nhận lỗi và sửa lỗi”. Nhờ có sửa lỗi nên tội trước được giải trừ, tội sau mới không sinh khởi.
Thursday, July 9, 2020(View: 6862)
thuốc Hydroxychloroquine có hiệu quả nhứt khi được xử dụng nhanh ngay sau khi nhập viện với liều lượng tiêu chuẩn,
Sunday, July 5, 2020(View: 5936)
Nếu lý thuyết giỏi, mà không có kinh nghiệm hành trì, thì kiến thức thu thập cũng không ích lợi gì, mà nhiều khi kiến thức đó chỉ tô bồi thêm cái Ngã ngày một lớn mà thôi!
Sunday, June 14, 2020(View: 6101)
Trong thời gian đại dịch Covid-19 vẫn còn hoành hành. Kính cầu nguyện bình an đến với tất cả mọi người. Khi ra khỏi nhà xin nhắc quý vị nhớ mang khẩu trang và ráng giữ khoảng cách 2 mét
Saturday, May 30, 2020(View: 7013)
Biết đâu cuộc bầu cử vào tháng 11 năm nay có thể sẽ vô cùng quan trọng không những cho Mỹ mà còn cho Trung Cộng, Việt Nam và nhân loại.
Saturday, May 30, 2020(View: 6339)
Tâm thế gian là tâm tràn đầy ham muốn ích kỷ, những ai luôn sống với tâm này sẽ huân tập nhiều tập khí, lậu hoặc gọi chung là nghiệp.
Sunday, May 17, 2020(View: 7208)
Hãy sống một đời đáng sống, nghĩa là sống đạo đức, sống thương yêu, sống đúng với tiêu đề “Chân Thiện Mỹ”, sống có lợi cho người và lợi cho mình trong hiện tại và tạo Nhân lành cho đời sống tương lai,
Saturday, April 25, 2020(View: 6496)
Trong tinh thần tôn trọng sự thực, tất cả chi tiết đưa ra dựa vào chủ trương "nói có sách mách có chứng" để mọi người đều có thể dễ dàng kiểm soát hư thực.
Monday, April 20, 2020(View: 6952)
Như phần trình bày trên cho thấy nạn dịch Virus Corona đã khiến cho ”gió đã đổi chiều” nên thế giới có cái nhìn hoàn toàn ác cảm đối với Trung Cộng và nhà độc tài Tập Cận Bình,
Friday, April 17, 2020(View: 6858)
Nói tóm lại có nhiều tiến triển đầy hy vọng trong công cuộc chống nạn dịch Virus Corona Trung Cộng qua những thành quả chữa trị và phòng ngừa
Wednesday, March 25, 2020(View: 9076)
Báo chí cho biết: Thuốc ký ninh trị sốt rét 'thần kỳ' được TT Trump đề nghị đã cứu 4 bịnh nhân khỏi coronavirus.
Monday, March 2, 2020(View: 6711)
Như vậy tất cả những yếu tố bao quanh Thiên Thời, Địa Lợi và Nhân Hoà đó cho thấy năm 2020 đánh dấu khúc quanh lịch sử có thể “thoát Trung” cho dân tộc VN.
Saturday, February 15, 2020(View: 7862)
Biết đâu trận đại dịch Virus Corona sẽ biến đổi được bàn cờ thế giới như vụ nổ nhà máy nguyên tử Chernobyl Lamm tan rã toàn bộ thế lực cộng sản Liên Sô và Đông Âu.
Saturday, February 8, 2020(View: 7118)
Điểm nóng nhứt vẫn là chuyện Trung Cộng phải tử chiến với con virus Corona đang lan tràn khắp nước Tầu.
Wednesday, February 5, 2020(View: 7424)
Có khi ta thấy Huyễn (sự thay đổi) bằng mắt thường, có khi không thấy được Huyễn bằng mắt, mà chỉ nhận ra bằng trí huệ.
Saturday, February 1, 2020(View: 6915)
Qua nạn dịch này, ai cũng thấy rõ Trung Cộng chính là một đại hoạ cho loài người vì là nơi phát xuất những mầm mống đưa tới hủy diệt nhân loại.
Wednesday, January 29, 2020(View: 7722)
Bài này là một bài phiếm chủ ý vui xuân, nên có những từ ngữ có thể thiếu nghiêm túc, nhưng vì tôn trọng cổ văn, người viết để nguyên
Wednesday, January 22, 2020(View: 6870)
Về phía giới bình luận gia Tây Phương thì đã có quan điểm cho rằng nạn dịch viêm phổi Corona nay có thể là một thử thách sinh tử cho nhà độc tài Tập Cận Bình nói riêng...
Tuesday, January 21, 2020(View: 7233)
Để đạt được hạnh phúc ngoài đời hay trong đạo, Đức Phật đã trao cho chúng ta hai chiếc chìa khoá. Chúng ta chọn Hạnh phúc nào thì tra đúng chìa khoá vào cửa căn nhà Hạnh phúc đó.
Tuesday, January 14, 2020(View: 6932)
Cái chết của Tướng Soleimani không phải chỉ làm rúng động xứ Iran đến nổi lãnh tụ tối cao Khamenei và bộ hạ phải khóc ròng mà còn ảnh hưởng cả bàn cờ thế giới.
Thursday, December 12, 2019(View: 6803)
Hôm nay người dân Hồng Kông chính thức làm kỷ niệm một nửa năm dám đứng dậy phản kháng chống Trung Cộng. Đây cũng là dịp để nhìn lại sự kiện tranh đấu kéo dài kỷ lục rất hy hữu này.
Sunday, November 24, 2019(View: 6412)
Nói tóm lại, kết quả của cuộc bầu cử Hồng Kông quả là là một "cơn sóng thần" vĩ đại và có thể báo hiệu một biến chuyển quan trọng nhất trong lịch sử Hồng Kông.
Thursday, November 7, 2019(View: 7390)
Biết đâu Trung Cộng quá tàn ác mất lòng Trời và lòng Dân như Liên Sô nên lịch sử thế giới có thể tái diễn lại và Hồng Kông chính là “ngòi nổ” làm sụp đỗ Đế Quốc Trung Cộng.